Nasz XX wiek.
1966
W latach 1960 - 1966 w ramach akcji 1000 szkół na 1000 lecie państwa polskiego oddano do użytku szkoły tysiąclatki w Żywcu Zabłociu (nr1), w Sporyszu (nr 3, w Osiedlu 700 lecia (SP nr 5), w Węgierskiej Górce, w
Pietrzykowicach, Czańcu i Międzybrodziu Bialskim (nr2).
Naprzeciwko dworca PKP w Żywcu PSS "Społem" oddał do użytku Spółdzielczy Dom Handlowy
(SDH). Był to na ówczesne czasy wielki i reprezentacyjny dom towarowy. Na parterze był dział spożywczy, a piętro z artykułami przemysłowymi. Przez długie lata była to handlowa wizytówka naszego miasta. W latach 90. PSS "Społem" wydzierżawił lub sprzedał obiekt firmie KOMFORT handlującej dywanami i wykładzinami podłogowymi i ściennymi.
Wadowickie gimnazjum, do którego w latach 1930 - 38 uczęszczał Jan Paweł II w roku 1966 obchodziło 100 lecie powstania. Była to w tych stronach po Białej najstarsza "buda" tego typu. Gdy przygotowania zostały już zapięte na ostatni guzik, a do Wadowic zaczęły nadciągać byli absolwenci z całego świata, dyrektor Kazimierz Foryś został wezwany do KP PZPR gdzie oświadczono mu, że zjazd jest odwołany. Przyczyną jak się później okazało był fakt, że na zjazd zapowiedziała przyjazd spora grupa absolwentów - księży z arcybiskupem Karolem Wojtyłą na czele. Piszę o tym dlatego, że sam jestem absolwentem tej szkoły.
Zelektryfikowano Soblówkę, Pewel Wielką, Kocierz Rychwałdzki, Sól, Adamki (26 zagród), Porąbkę Łazy. W całym powiecie w roku 1968 zelektryfikowanych było już 94 % gospodarstw.
Rozpoczęto budowę szkoły specjalnej w Żywcu Sporyszu. Był to kompleks składający się z budynku szkolnego, sali gimnastycznej, zaplecza socjalnego i internatu. Do szkoły tej kierowane były dzieci o opóźnionym rozwoju umysłowym.
Dynamicznie przebudowywała się wieś żywiecka. W miejsce przedwojennych, drewnianych budynków mieszkalnych i inwentarskich powstawały nowe domy murowane, często piętrowe wznoszone sposobem gospodarczym na bazie lokalnych wytwórni materiałów budowlanych. Spadła hodowla koni, które zastępowane były ciągnikami, często własnej domowej produkcji. W rozdrobnionym rolnictwie żywieckim wytworzyła się warstwa tzw. chłopo robotników, którzy z powodzeniem łączyli pracę w przemyśle z utrzymywaniem drobnego gospodarstwa rolnego. Nowe domy wyposażane były w nowoczesne artykuły gospodarstwa domowego. Radia i telewizory stały się urządzeniami powszechnego użytku. W powszechnym użyciu były rowery i motocykle, chociaż na ich kupno trzeba było otrzymać talon. Coraz więcej było na wsi samochodów osobowych i dostawczych. Zarobki nie były zbyt wysokie, ale praca była dla każdego, kto chciał pracować.
Ponieważ prawie wszystkie materiały budowlane były reglamentowane, budowniczowie musieli pokonywać karkołomne nieraz przeszkody w celu ich pozyskania. Powszechne były po wsiach zespoły do polowej produkcji cegły, dachówek, pustaków lub pozyskiwania kamienia budowlanego i wapna w miejscowych kamieniołomach i wapiennikach. Nie bagatelną rolę w rozbudowie wsi żywieckiej odegrały lasy.
Ważnym czynnikiem ucywilizowania się wsi żywieckiej było zaopatrzenie w wodę. Do początków lat 60. powszechnie stosowanym źródłem czerpania wody były studnie przydomowe, a często przepływające obok strumyki i wypływające z ziemi źródła. Uchwała Rady Ministrów z 1963 roku w sprawie zaopatrzenia wsi w wodę stwarzała możliwości otrzymania dotacji na budowę wodociągów. Odpowiednia konfiguracja terenu i zasobne w wodę zbocza górskie stwarzały dogodne warunki budowy wodociągów grawitacyjnych. W gminach, wsiach i osadach w latach 60. i 70. w sposób spontaniczny powstawały zespoły do budowy wodociągów. Jedne z nich budowane były w sposób planowy i kontrolowany i dofinansowywane były ze środków budżetowych, inne powstawały poza planem i poza kontrolą administracyjną, dokumentacyjną i budowlaną.
Wsparcie finansowe na wodociągi wiejskie otrzymały zespoły lub zagrody w takich wsiach jak: Sopotnia Wielka, Miedzybrodzie Bialskie, Krzyżowa,
Kobiernice, Pewel Wielka, Gilowice, Bujaków.
Bieżąca woda w domu powoduje zwiększenie jej zużycia i produkcję ścieków. Wodociągowanie powinna poprzedzać budowa kanalizacji sanitarnej. U nas stało się odwrotnie, co po kilkunastu latach zaowocowało zanieczyszczeniem środowiska z szamb przydomowych lub z powodu ich braku. Dopiero w latach 80. i 90. gminy rozpoczęły wielkie dzieło w zakresie ochrony środowiska czyli budowę oczyszczalni ścieków.
1967
W Sopotni Małej powstał Zespół Regionalny"Romanka". W programie tańce i przyśpiewki góralskie. Zadebiutował "Weselem sopotniańskim" w roku 1967 w opracowaniu utalentowanej miłośniczki folkloru Marii Jafernik i Henryka Majewskiego - instrumentalisty.
Zespół trwa i występuje w licznych imprezach folklorystycznych w kraju i za granicą zajmując wysokie miejsca. Prezentował też swój dorobek w radiu i telewizji.
W Żywcu Zabłociu oddany został do użytku Zakładowy Dom Kultury Żywieckiej Fabryki Papieru
"Solali". Było tam kino "Papiernik", pokaźna biblioteka i zespół regionalny "Gronie".
W latach 90. zlikwidowano bibliotekę i kino. Przestał też istnieć zespół regionalny. Budynek za długi przejął Urząd Miasta i ulokował tam Żywiecki Ośrodek Kultury. Część budynku zajmuje bank.
Powstała koncepcja turystycznego rozwoju powiatu. Wytypowane zostały 4 główne regiony w których koncentrować się winno zagospodarowanie turystyczne: kaskada rzeki Soły, Rajcza - Zwardoń - Ujsoły, Węgierska Górka oraz Korbielów i Jeleśnia. W Zwardoniu i Korbielowie planowano budowę nowych wyciągów narciarskich oraz skoczni. Celowi zagospodarowania turystycznego służyła oddana do użytku restauracja "Parkowa" w
Rajczy. Był to wówczas najbardziej reprezentacyjny obiekt gastronomiczny w południowej części powiatu.
Z ważniejszych inwestycji 4 lecia 1965 - 1969 wymienić należy: melioracje gruntów w Wieprzu, Radziechowach, Łodygowicach i Kobiernicach, zelektryfikowanie 487 zagród w Soblówce, Pewli Wielkiej i Pewli Adamkach, remont 49 mostów, wybudowanie pralni miejskiej w Żywcu, modernizacja oświetlenia ulicznego, oświetlenie parku miejskiego w Żywcu.
W zakresie budownictwa mieszkaniowego: oddane zostały do użytku 3 bloki mieszkalne przy ulicy Powstańców Śląskich, około 130 mieszkań budownictwa indywidualnego w Żywcu i kilkanaście mieszkań w domach nauczyciela na wsi. W Krzyżowej i Wieprzu powstały Ośrodki Zdrowia, w Kobiernicach boisko do piłki nożnej, a w Moszczanicy i Pewli nowe sale gimnastyczne.
1968
Odbyły się uroczystości jubileuszu 700 lecia miasta Żywca. Miasto Żywiec nie posiada aktu erekcyjnego. Wszystkie dokumenty spłonęły w wielkim pożarze miasta w roku 1857. Spłonął też stojący na Rynku Ratusz Miejski. Historycy wnioskują, że miasto winno już istnieć w drugiej połowie XIII wieku. Pierwsza historyczna wzmianka o Żywcu pochodzi z roku 1327. Władze miejskie przyjęły jednak jako hipotetyczną datę powstania miasta rok 1268.
Protektorat nad jubileuszem objął premier Józef Cyrankiewicz. Dla uczczenia tego wielkiego jubileuszu dużo w mieście uczyniono i dużo w mieście się zmieniło.
Oddano do użytku zaporę na Sole w Tresnej. Powstało Jezioro Żywieckie o pojemności 102 mln m. sześc., hydroelektrownia o mocy 21 MW.
Przebudowany został Rynek, Plac Mariacki i szereg ulic. Zmodernizowano oświetlenie. Miasto otrzymało wodociągi (26 km) i kanalizację (37 km) i nowoczesną jak na ówczesne warunki oczyszczalnię ścieków. .
Główne uroczystości trwały od soboty 7 września do poniedziałku 16 września 1968 roku.
Na okoliczność 700 lecia TMZŻ podjęło starania o wznowienie wydawania periodyku "Gronie". Ówczesne władze miały tak wielkie uprzedzenia do wszystkiego co miało miejsce w okresie międzywojennym, że wydano zgodę na periodyk, ale pod nowym tytułem "Karta Groni". Trzeba przyznać, że wielkim orędownikiem wznowienia pisma był ówczesny I Sekretarz KP PZPR Adam
Kawalec. Przewodniczącym komitetu redakcyjnego był Franciszek
Witkowski, a w skład komitetu wchodzili: Bronisław Adamek, Stanisław Dobosz, Stanisław
Habczyk, Adam Miksz, Zdzisław Maria Okuliar, Henryk Szuta.
H.Woźniak
