Galicyjskim szlakiem.
Budowę dworca kolejowego w Bielsku rozpoczęto w latach 1889 - 1890, wybudowany został przez znanego architekta Karola Korna twórcę reprezentacyjnych budowli w Bielsku, projekt opracował Karol
Schulz. Budowa zlokalizowana została na północ od tzw. starego dworca z roku 1860, który okazał się za mały dla dynamicznie rozwijającego się miasta i regionu przemysłowego Austro-Węgier. W regionie przebiegała Uprzywilejowana Kolei Północna Cesarza Ferdynanda. Architektonicznie bielski dworzec znamionuje płaski styl arkadowy charakterystyczny dla budowli z końca XIX w. Rozwój przemysłu i powstająca sieć kolei żelaznych daje początek dla pierwszej linii Dziedzice - Bielsko, dalej zaplanowano następną linię do Żywca, jej budowa rusza w 1877 r. Trakt żywiecki prowadzi tunelem pod centrum miasta (wzgórze zamkowe). Tunel ten był rozwiązaniem rewolucyjnym jak na swoje techniczne parametry, zbudowany z wielkich kamiennych bloków, wysoki, miał już wtedy dwa tory ! i omijał całe centralne obszary miasta uchroniwszy je przed hałasem, dymem i uciążliwościami co nawet dzisiaj trudno przychodzi współczesnym
projektantom. Tunel był kiedyś nie lada atrakcją dawnego Bilitz i na jego cześć jedna z ulic była nazwana
Tunelstrasse, był na widokówkach, dzisiaj wymaga remontu, kosmetyki i... drugiej promocji!, bo mało kto już o nim wie. Wraz z rozwojem dworca rozbudowują się przyległe ulice tworząc nową i ciekawą architektonicznie całość. Główny trakt miejski biegnie od Dworca do budynku Poczty Głównej z ciekawymi budowlami po drodze jak: Hotel Royal, Hotel Kaiserhof ( Cesarski - na cześć cesarza Franciszka Józefa ), Synagogą Żydowską, Teatrem Miejskim i górującym nad wszystkim Zamkiem Książąt Sułkowskich. Sam dworzec rozłożysty i obszerny, jak na
ówczesne czasy, posiada luksusową restaurację, stylowy hol główny z licznymi pięknymi malowidłami na ścianach i suficie, splendoru dodają wielkie żyrandole i stojąca na środku holu kasowego, wielka palma. Hotel Kaiserhof dla swych gości uruchamia omnibus łączący dworzec z hotelem. Z czasem uruchomiony zostaje tramwaj miejski, elektryczny, który staje obok dworca a nawet jedna z zajezdni jest tuż przy dworcu usytuowana. Dla podróżnych obok dworca parkują dorożki i pierwsze w Bielsku taksówki. Na uwagę zasługuje zadrzewiona aleja wzdłuż dworca od głównej drogi, dziś niestety zaasfaltowana. Tak więc dworzec kolejowy to centralna, ważna i prestiżowa budowla miasta. Dworzec już wtedy posiadał kilka peronów, rozwija się sieć połączeń do Cieszyna, Krakowa, Lwowa, Pragi i Wiednia. Wzrasta ilość przewozów towarowych, przy dworcu powstają składy towarowe, magazyny a nawet zakłady przemysłowe, które bliskość kolei wkalkulowały w swoją ekonomię.
Kapitalny remont trwa
Niestety dworzec nigdy nie doczekał się remontu z prawdziwego zdarzenia, do tej pory remonty wykonywane były awaryjnie w stosunku do nowych potrzeb i bieżącej kosmetyki - malowania. Duże zniszczenia przyniosły dwie wojny światowe. Niestety każdy kolejny remont głównie po 1945 r., przynosi nowe dewastacje zabytkowej architektury, znikają zabytkowe malowidła i inne atrybuty, kolejni decydenci unowocześniają dworzec dewastując jego historyczną przeszłość. Aktualny remont ciągnie się już od kilku dobrych lat, powodem tego jest zła sytuacja ekonomiczna PKP, niestety inwestora nie stać na szybki i kapitalny remont lecz na remont etapami. Prasa wylała już morze atramentu narzekając na zły stan dworca i świadczone tu usługi. Spieszę z informacją, że prace remontowe ruszyły pełną parą i efekty są widoczne. Połączone siły inwestorów remontu PKP i miasta pod nadzorem Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Oddział w Bielsku Białej dają już pierwsze rezultaty w postaci odrestaurowanej bryły budynku z czerwonej cegły. Restaurację zabytkowych malowideł wnętrz holu głównego, ścian i sufitu mozolnie odkryła i odrestaurowała Pracownia Konserwacji Dzieł Sztuki z Częstochowy. Atrakcyjnie wyglądają stare freski z herbami i portretem cesarza Franciszka Józefa. Zainteresowanie remontem wzrasta, świadczą o tym chociażby tłumy gapiów przy oknach, którzy z zewnątrz chcą coś zobaczyć. Wcześniej wykonano estetyczne toalety, wymianę stolarki otworowej, remont dachu (poszycie, miedziane rynny), wykonano wiele ważnych robót, nie widocznych gołym okiem, jak naprawa lub wymiana wielu instalacji, izolacji, modernizacji pomieszczeń (boksy kas, sale, pomieszczenia użytkowe itp.), wymiana stolarki otworowej, efektowne będzie szerokie wyjście z holu głównego na perony. Pięknie dobrana kolorystyka pomieszczeń także sprzyja ogólnemu efektowi. Do wykonania jest jeszcze wiele prac np. remont peronu czy dróg komunikacji zew. dworca itd. Wszystko pomału, przekazuję, że remont idzie w dobrym kierunku, myślę, że po wykonaniu wszystkich zamierzonych prac bielski dworzec będzie najpiękniejszym dworcem z wszystkich zabytkowych obiektów dworcowych w swojej klasie w Polsce oraz w Europie. Dla projektantów obecnego remontu dworca podpowiadam, zamianę aktualnych lamp ulicznych, zlokalizowanych na długości dworca obok ulicy na stylowe latarnie i zegary uliczne takie jak były przed wojną. Budynek techniczny, usytuowany tuż przy linii zabytkowego dworca, powinien przyjąć barwę elewacji zew. w kolorze czerwonym podobnym do elewacji obecnego dworca co by zespoliło całość architektoniczną formy. Mieszkańcy Bielska Białej oczekują ze zniecierpliwieniem oddania do użytku całego dworca i poprawy w nim usług. Jak dotąd pomału ale wszystko idzie w dobrym kierunku. Budynek zabytkowego dworca śmiało może ubiegać się o miano symbolu architektonicznego miasta.
Tekst i foto: Edward Poskier
