Nad Sołą i Koszarawą - nr 14 (69) - rok IV - 15 lipiec  2001

poprzedni  artykuł    |spis treści|   |archiwum|   |strona główna|   |następny artykuł|


 

Nasz XX wiek.

1955
W Żywcu-Sporyszu powstała baza PKS. Dotychczasowe kursy autobusowe na Żywiecczyźnie obsługiwał PKS z Bielska. Do roku 1957 autobusy PKS kursowały do Ślemienia, Bielska przez Porąbkę, Lipowej, Jeleśni i Korbielowa, Koszarawy, Sopotni Wielkiej, Juszczyny, Glinki, Ujsół i Złatnej. W 1957 r. uruchomiono połączenie Rajcza - Ujsoły. 
W latach 60. uruchomiono linie do Koszarawy Cichej i Korbielowa Kamiennej oraz linie dalekobieżne do Krakowa, Gliwic i Katowic. 
Systematycznie zwiększała się częstotliwość kursowania autobusów. Przy ulicy Marchlewskiego (Dworcowej) naprzeciw dworca PKP uruchomiono nowy dworzec autobusowy PKS. Dziś po 40 latach eksploatacji wymaga on modernizacji.
W roku 1970 żywiecki PKS realizował już 888 kursów autobusowych na dobę, na 73 liniach. Były w nich autobusy szkolne i kursy robotnicze dowożące robotników do większych zakładów pracy w Żywcu, Bielsku i na Śląsku. Podstawowymi jednostkami transportu były autobusy polskiej produkcji "Jelcz", a później "San". Ponieważ drogi były wciąż złe tabor samochodowy ulegał szybkiemu zużyciu. W tym celu w Sporyszu powstały warsztaty naprawcze taboru samochodowego (1972 r.).
W Węgierskiej Górce, w Rajczy, w Jeleśni i w innych jeszcze miejscowościach powstały zajezdnie terenowe PKS. Przy drogach Żywiecczyzny powstało kilkadziesiąt, a może kilkaset przystanków autobusowych, w budowie których partycypowały też samorządy gminne. 
Zmorą podróżnych było przeładowanie autobusów, szczególnie w godzinach szczytu. Komfort podróżowania był niski, ale na przeszkodzie jego poprawy stał stały brak taboru i trudności w jego pozyskaniu przez firmę, która na rynku przewozowym była monopolistą. 
Dziś zmalał też panujący dawniej tłok na dworcach. Mniej jest dojeżdżających do pracy i do szkół. Samochód prywatny przestał być luksusem, stał się narzędziem pracy. Część linii stała się deficytowa. Pojawiła się konkurencja - przewoźnicy prywatni oferujący przewozy mikrobusami, znacznie tańszymi od dużych autobusów. Żywiecki PKS w roku 1999 znalazł się w trudnej sytuacji finansowej. W firmie pojawił się zarządca komisaryczny, a to już zły sygnał. 
Utrzymaniem 249 km dróg państwowych na terenie powiatu żywieckiego zajmował się Rejon Eksploatacji Dróg Publicznych w Kętach, zaś 345 km dróg lokalnych zawiadywał Wydział Komunikacji PRN. Drogi znajdowały się w fatalnym stanie, tabor samochodowy ulegał szybkiemu zużyciu. Drogi co rocznie pochłaniały olbrzymie pieniądze z budżetu powiatu, miasta i gmin. W latach 50. i 60. bieżącą naprawą dróg zajmowali się jeszcze dróżnicy. Na skutek interwencji powiatu ilość zatrudnionych dróżników wzrosła z 13 do 17. 
W Żywcu nową nawierzchnię kostkową otrzymały ulice Marchlewskiego (Dworcowa), Handlowa, Węglowa, Krótka, Kraszewskiego, Zamkowa, Komorowskich i Wesoła. Uruchomiono kamieniołomy w Kocierzu, Korbielowie i Glince w celu zwiększenia produkcji kostki brukowej. W roku 1972 czynne były kamieniołomy w Żabnicy, Kamesznicy, Rajczy, Rycerce Dolnej, Łodygowicach, Milówce, Puszczy Wielkiej i Lipowej. Drogi wiejskie naprawiane były systemem szarwarkowym oraz w ramach czynów społecznych, przy których obowiązywała zasada dofinansowywania takich inicjatyw z budżetu państwa. Coraz częściej pojawiały się propozycje by szarwark zamienić na opłatę pieniężną, co w pewnym okresie czasu stało się faktem. 
W wyniku intensywnych działań przybywało dróg o nawierzchni utwardzonej, smołowej, ale przybywało też z każdym rokiem pojazdów, niszczących te drogi systematycznie. W latach 80. prawie wszystkie drogi miały już utwardzoną nawierzchnię, ale z drogami to tak jak z butami, stale się niszczą , wymagają remontów i modernizacji. 

1956

Z dniem 1 stycznia 1956 roku powstał nowy powiat suski z siedzibą w Suchej. Od powiatu żywieckiego oderwały się: Sucha, oraz gmina Stryszawa z wsiami: Stryszawa, Lachowice, Krzeszów, Kuków, Targoszów. Koszarawa została w powiecie żywieckim. 
Utworzony został wówczas powiat suski. Objął on ziemie z części powiatów: żywieckiego, wadowickiego i myślenickiego. W 1964 roku miasto przyjęło oficjalną nazwę Sucha Beskidzka. 
W 1973 r. suski rynek wskutek wyłożenia go kamiennymi płytami radykalnie zmienił swój dotychczasowy wygląd. Dla jednych była to konieczna modernizacja, dla innych chybiona decyzja ujmująca temu miejscu wiele uroku. 
W 1975 roku, po dokonaniu nowego podziału administracyjnego kraju, Sucha przestała być powiatem i weszła w obręb województwa bielskiego (wcześniej należała do woj. krakowskiego). Rok przed tym rozpoczęły się prace przy budowie szpitala rejonowego. Został on oddany do użytku w 1983 roku. Wokół szpitala powstało nowe osiedle mieszkaniowe. Również w 1983 roku została oddana do użytku obwodnica poprowadzona z dala od centrum miasta. Oprócz oczywistych zalet rozwiązanie to ma również jeden mankament. Otóż zbyt wielu zmotoryzowanych turystów, nie wiedząc ile traci, omija teraz miasto. 
Również współcześnie w wyglądzie miasta zachodzą dość zasadnicze zmiany. Przykładem może być powstający w centrum, na terenach po zamkniętym w 1984r. tartaku i po wyburzonej w 1996 r. bazie PKS-u, pasaż handlowo-usługowy. Budowane są nowe parkingi, modernizowane są drogi i skrzyżowania. Pod koniec 1996 r. oddano do użytku nowy most na Stryszawce. Położyło to kres znacznym utrudnieniom komunikacyjnym jakie spotykały mieszkańców Suchej, ale również ułatwiło bezpośredni dostęp do miasta, zwłaszcza do suskiego rynku, wszystkim, w tym sporej grupie turystów, jadącym tu od strony północnej. A to właśnie głównie z rozwojem turystyki związane są nadzieje na ożywienie gospodarcze regionu. W tym też kierunku zmierzają liczne, podejmowane przez władze miasta działania. 
W Suchej, co warte jest odnotowania, urodziło się kilku wybitnych przedstawicieli polskiego świata nauki i kultury m.in. Ferdynand Goetel, Walery Goetel, Andrzej Szczepkowski, Władysław hr. Tarnowski, a także, co ciekawe, słynny amerykański reżyser Billy Wilder, który z Suchej rozpoczął swoją drogę do Hollywood. 
Sucha liczy obecnie ok. 10 tysięcy. Dzięki reformie administracyjnej Sucha ponownie została siedzibą powiatu. W mieście działają m.in.: Starostwo Powiatowe, Powiatowa Komenda Policji, Powiatowa Komenda Straży Pożarnej, ZOZ i Szpital Powiatowy (z wysokokwalifikowaną kadrą i z nowoczesnym wyposażeniem), Sąd Powiatowy, Powiatowe Biuro Pracy, Urząd Skarbowy, Nadleśnictwo, Biuro Notarialne, Delegatura Kuratorium Oświaty i Wychowania, ZUS, Urząd Pocztowo-Telekomunikacyjny, PZU, MPGKiM, PKS i PKP (stacja węzłowa) Straż Miejska i otwarty w ostatnim czasie Punkt Odpraw Celnych.
W Soli, gmina Rajcza, przeprowadzono głębokie wiercenia poszukiwawcze. Wykazały one obecność solanki termalnej o temperaturze 38 st. C. Wypływ ma charakter artezyjski i towarzyszy mu gaz ziemny. Solanka została uznana za wodę mineralną i objęta wolą górniczą (1967). Wszelka działalność z nią związana objęta jest prawem górniczym. 
W roku 1958 po wykonaniu kilku głębokich wierceń poszukiwawczych za ropą naftową w Soli, opodal źródeł solankowych uzyskano obfite wypływy ciepłej solanki z głębokości około 600 m, która jest bezcennym surowcem w lecznictwie. Źródła te do tej pory nie zostały wykorzystane. 
W 1956 roku żywiecki browar obchodził jubileusz 100 lecia powstania. W XIX wieku był to największy zakład tego typu w ówczesnej Galicji. Browar żywiecki wybudował Albrecht Fryderyk Rudolf Habsburg. Budowa trwała 4 lata. Po Albrechcie browar przejął bratanek Karol Stefan, a po nim jego syn Karol Olbracht. W 1944 browar stał się własnością skarbu państwa. Po II wojnie światowej kolejnymi dyrektorami browaru byli: Stanisław Fox 1945 - 1948, Stanisław Michniewski 1948, Jan Płaziński 1948 - 1950, Ludwik Rozkosz 1950 - 1953, Stefan Mlaskawa 1953 - 1955, Jan Czajowski 1955 - 1973, Karol Matlak 1973 - 1990, Adam Loewe 1990 - 1995. Loewe przekształcił browar w Spółkę Akcyjną. 
Po wojnie w latach 1945 - 52 zostały zlikwidowane zniszczenia wojenne. W 1955 dokonano fuzji 3 browarów: Żywiec, Bielsko, Cieszyn. Powstały Zakłady Piwowarskie w Żywcu. W 1956 r. rozpoczęto produkcję piw eksportowych i wychodzenie na rynki zagraniczne. W ciągu 30 lat piwo żywieckie zdobyło 25 medali na olimpiadach piwnych na całym świecie. W 1982 r. uruchomiono produkcję Pepsi - Coli. Był to jedyny tego typu zakład w Europie Środkowej i Wschodniej. W latach 90. po sprywatyzowaniu browaru Zakład Pepsi Coli został zlikwidowany. 
W latach 1945 - 1990 dokonano poważnej rozbudowy i modernizacji zakładu. Powstały nowe rozlewnie (1959 i w 1970), stacja filtrów (1952), oczyszczalnia ścieków, warzelnia (1970).

H. Woźniak

do góry


Copyright © Nad Sołą i Koszarawą. Wszystkie prawa zastrzeżone.