NASZ XX WIEK. - 1947
19 stycznia 1947 roku odbyły się pierwsze w powojennej Polsce wybory do sejmu. Powiat żywiecki tworzył 2 obwody wchodzące w skład 48 Okręgu Wyborczego z siedzibą w Myślenicach. Kierownicy szkół, świetlic i domów ludowych udekorowali i przygotowali lokale wyborcze. Do czasu rozpoczęcia wyborów zakwaterowali się w nich funkcjonariusze PUBP, MO, i ORMO. Na zewnątrz krążyły patrole z Grup Ochronno Propagandowych KBW, WP i Straży Wiejskiej.
Tuż przed wyborami w Okręgu Wyborczym nr 48 została unieważniona lista wyborcza PSL. W powstałej sytuacji ZW PSL w Krakowie wezwał swój elektorat do bojkotu wyborów. "/.../ W niedzielę 19 stycznia w powiatach; Żywiec, Limanowa, Nowy Sącz i Nowy Targ modlimy się za poległych i cierpiących ludowców, odwiedzamy swoich krewnych i przyjaciół i znajomych i spędzamy dzień z dala od lokalu wyborczego". Ponadto ZW zaskarżył decyzję Komisji Wyborczej do Sądu Najwyższego. Wydarzeniom tym towarzyszyło jeszcze jedno "przypadkowe zajście". Oto w nocy z lokali pozostających w dyspozycji zarządów PSL w powiecie, "nieznani sprawcy" pozdejmowali znaki i szyldy Stronnictwa. Mnóstwo obowiązków nie pozwoliło władzy na wyjaśnienie tego zdarzenia. Unieważnienie listy PSL zaskoczyło członków stronnictwa i wyborców, nie wywołało jednak agresywności ani działań represyjnych ze strony podziemia zbrojnego. Sądzić można, że wpłynęła na to postawa niektórych autorytetów jak b. posła Feliksa Koczura, b. starosty Piotra Widucha, b. komendanta Obwodu Żywieckiego ZWZ AK Wenancjusza Zycha, duchownych i nauczycieli. Nawoływali oni do udziału w wyborach i sami wzięli w nich udział. Nie można też lekceważyć nadziei społeczeństwa na stabilizację, bezpieczeństwo i spokój wewnętrzny oraz nową pozycję Polski w Europie.
W dniu 18 stycznia we wszystkich szkołach przeprowadzono specjalne lekcje, na których agitowano o konieczności wzięcia udziału w wyborach. W dniu 19 stycznia 3 osobowe grupy młodzieży odwiedzały domy tych, którzy jeszcze nie dopełnili obowiązku.
Ta zmasowana i agresywna propaganda i agitacja sprawiła, że wg zachowanych w aktach Starostwa Żywieckiego wyników, na 64 699 uprawnionych do głosowania wzięło w nim udział 54 373 osoby, czyli 83%. Na poszczególne listy oddano głosów: Lista nr 1 - PSL - 2.115 /mimo unieważnienia/, Lista nr 2 - SP - 2 247, Lista nr 3 - Blok Stronnictw... 48 336, Lista nr 4 - PSL Nowe Wyzwolenie - 104 i Lista nr 5 - różne - 31.
Do Sejmu RP w Okręgu Wyborczym 48 wybrani zostali: Adam Polewka /PPR/, Józef Blaka
/SL/, Stanisław Kowalczyk /PPS/, Eugeniusz Kuszka /bezp/, Mieczysław Rzeszuta /SL/, i Aleksander Olechowicz
/SP/.
Już 20 stycznia w Powiatowym Domu Kultury i Sztuki w Żywcu odbyło się spotkanie obwodowych komisji wyborczych, komendantów MO i ORMO, na którym podziękowano im "za postawę oraz pracę".
4 lutego 1947 roku odbyło się inauguracyjne posiedzenie Sejmu RP. Marszałkiem wybrany został Władysław Kowalski /SL/, Prezydentem RP Bolesław
Bierut. Sejm przyjął dymisję rządu zgłoszoną przez premiera Edwarda Osóbkę Morawskiego. Utworzenie nowego rządu powierzono Józefowi Cyrankiewiczowi - sekretarzowi generalnemu PPS. W tym momencie zakończony został okres tymczasowości władz państwowych w Polsce powojennej.
Mimo zaskarżenia przez PSL wyników wyborów, które uznano za sfałszowane, oraz licznych protestów z terenu, przywódcy koalicji: Clement Atle /W. Brytania/, J. Stalin /ZSRR/, i Hary Truman /USA/ odetchnęli z ulgą. Nałożony przez nich na TRJN obowiązek przeprowadzenia w Polsce wyborów został wykonany. Problem Polski i Polaków mieli więc z głowy.
Uwagi tej nie należy odnosić jedynie do Stalina. On z tego faktu natychmiast skorzystał. Wraz z grupą charyzmatycznych komunistów, którzy świadomi, że nie mieli szans na zwycięstwo w wyborach i przejęcia władzy, a którzy ukryli się za plecami PPR owców przystąpił do działania. Hasła patriotyczne będące podstawą tzw. polskiej drogi do socjalizmu zastąpiono oskarżeniami o "prawicowo nacjonalistyczne odchylenie" w PPR oraz w innych partiach i w społeczeństwie. Teraz już bez obawy mogli oni zająć się swymi wrogami /przeciwnikami/. Rozpoczęły się represje i likwidowanie wszystkich tych, których zaliczono do "wrogów ludu". Apogeum rozbijania wszystkiego co polskie i sprzeczne z rosyjskim uniformizmem przypada na lata 1949 - 1956 i znane jest pod nazwą stalinizacji. Te wydarzenia stanowią już nowy rozdział w powojennej historii Polski, Żywca i ziemi żywieckiej.
19 stycznia 1947 r. ogłoszona została amnestia. W lutym 1947 r. ujawnił się w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w Żywcu oddział Narodowych Sił Zbrojnych dowodzony przez Antoniego Bieguna "Sztubaka". Oddział ten od końca wojny w 1945 r. walczył z władzą ludową. Operował w lasach w okolicach
Zwardonia, Kamesznicy, Milówki, Rajczy i Jeleśni. Z rąk tego oddziału zginął m.in.w Korbielowie por. WOP Kazimierz Szymański. 30 listopada i 2 grudnia 1945 roku żywiecka MO i UB zorganizowały obławę przeciw oddziałom
NSZ. W jej wyniku straty NSZ wynosiły 4 zabitych, 8 rannych i 4 ujętych, z których 2 zbiegło. Straty UB wynosiły 2 zabitych i 3 rannych. 5 marca 46 r. oddział NSZ w sile 20 ludzi napadł na administratora dworu w Wieprzu. Zabrali 58 000 zł., wóz konny i 2 świnie. 17 marca napadli na dom Franciszka Zontka w Hucisku. Zabrali 1380 zł, wyprowadzili z domu syna i zamordowali go na zewnątrz. W Łodygowicach pod nieobecność gospodarzy napadli na restaurację Kufla. W domu było czworo nieletnich dzieci, które zamordowali jako ewentualnych świadków rabunku. Dom podpalili dla zatarcia śladów zbrodni. 29 marca z restauracji Romana Krzeszowiaka w Suchej zabrali 160 000 zł. Władze powiatowe szacowały ilość pozostających pod bronią w oddziałach NSZ na Żywiecczyźnie na około 300 ludzi.
Innym oddziałem NSZ operującym w rejonie Wielkiej Raczy, Koniakowa, Jaworzynki i Istebnej był Stanisław Kopik "Zemsta". Z jego rąk zginął w rejonie Przegibka kpt. WOP Zbigniew Plewa, szer, Duda i kpr. Smolnik.
Oba oddziały podporządkowane były dowództwu VII Okręgu NSZ na czele którego stał kpt. Henryk Flame "Bartek".
1 września w Żywcu Sporyszu powstała Szkoła Przyzakładowa Przysposobienia Przemysłowego o 3 letnim cyklu kształcenia. Inicjatorem powstania szkoły była Fabryka Śrub w Żywcu-Sporyszu, a jej pierwszym dyrektorem mianowany został Jan Cieślar. W roku 1951 szkoła otrzymała nowy budynek, w którym było 6 izb lekcyjnych, a w pomieszczeniach piwnicznych ulokowano warsztaty szkolne, ulokowane później również w baraku stojącym na podwórzu szkolnym. Z dniem 1 września 1951 powstało pięcioletnie Technikum Mechaniczne. Dyrektorem szkoły najpierw zasadniczej, a później również technikum od 1953 roku mianowany został Stefan Zyzański (1953 - 1975). W latach 70. powstało liceum zawodowe i zasadnicza szkoła dokształcająca. Ze względu na panującą ciasnotę rozpoczęto budowę nowego obiektu szkolnego w Żywcu na Osiedlu 700 lecia, na który składała się szkoła z salą gimnastyczną, warsztaty szkolne i internat międzyszkolny. Do nowego obiektu szkoła przeniosła się w styczniu 1975. Budynek w Sporyszu zajęła szkoła dla pielęgniarek, która do tej pory siedziała kątem w baraku Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika. W latach następnych szkoła dostosowywała profil kształcenia do potrzeb lokalnej gospodarki, Liczba oddziałów i uczniów uczącej się młodzieży w tym zespole szkół uczyniła z niej jedną z największych placówek w powiecie żywieckim.
W roku 1997 szkoła obchodziła jubileusz 50 lecia powstania i na tę okoliczność wydana została monografia szkoły.
9 maja powstała Spółdzielnia Przemysłu Ludowego i Artystycznego - "Chałupnik".( Od roku 1964 Spółdzielnia Pracy Przemysłu Ludowego i Artystycznego "Pilsko" Początkowo zajmowała się skupem i sprzedażą wyrobów bednarskich, koszykarskich i zabawek ludowych.
W 1953 roku przy Spółdzielni powstał regionalny zespół taneczny, przekształcony następnie w Zespół Pieśni i Tańca "Pilsko". Pierwszymi jego instruktorami byli: Franciszek Januszyk (chór), K. Kaczyński i J. Nowotarski (tańce żywieckie) i W. Łańska z Korbielowa (tańce góralskie). W 1960 roku choreografię przejmuje Maria Romowicz. Od 1967 z wyjątkiem lat 1970 - 1974 kierownictwo artystyczne sprawował T. Maślanka. W okresie 40 lat istnienia zespół dał około 1300 koncertów z tego 205 w samym Żywcu. Wyróżniony został licznymi nagrodami regionalnymi, krajowymi i zagranicznymi.
Od spółdzielni "Chałupnik" w roku 1954 oderwała się najpierw produkcja wikliniarska, a następnie produkcja
drzewiarska. Powstała nowa Drzewna Spółdzielnia Pracy "Góral".
Spółdzielnia "Pilsko" wytwarzała tkaniny wełniane, chodniki wełniane, narzuty, pledy, dywany, kilimy, chusty. Spółdzielnia wykonała stroje żywieckie dla państwowego zespołu pieśni i tańca "Mazowsze" i "Śląsk".
W październiku 1991 r. na podstawie uchwały walnego zgromadzenia spółdzielnia została postawiona w stan likwidacji. Gwarantem dalszej egzystencji firmy miała być utworzona spółka z o.o. pod nazwą "Pilsko - Żywiec Rękodzieło Ludowe i Artystyczne". Likwidatorem spółdzielni był Zbigniew
Marcisz.
W grudniu otwarto Miejską Szkołę Muzyczną.
Uruchomiona została komunikacja kolejowa na trasie Żywiec - Sucha Beskidzka, po wybudowaniu mostów zniszczonych w czasie działań wojennych w 1945 r.
