POGODKI ŁOD BIESKIDA.
Pod tym tytułem będziemy drukować w kolejnych wydaniach NSiK pogodki autorstwa Antoniego Urbańca, górala z Pewli Ślemieńskiej, absolwenta SGPiS w Warszawie, redaktora naczelnego Słownika Biograficznego Żywiecczyzny.
mat
SKOND MY SIE WZIYNI
Downo, downo tymu. Tak downo co jakby wto Matuzalemowe mioł roki. To moze by bocył, abo i niy, co tu ka my dziśka som jes sumiała wielgo Karpacko Pusca.
Setne rozłozyste buki rosły se hań pod Pilskiym, Racom i Baraniom,a nawet haw w Kiełbasowie, na Grojcu, cy tam kany dzisiok je Moscanica. Ka nieka minydzy nimy cerniały smyrecki, lebo świyciły posrybrzane jedle, zaś na łyngak nad rzykami rosły se łolse. Bór był ćmawy, łotympny, a panował w nim jyno niedźwiydź i tur. Roz kiela cos uherskim ślakiem wijoncym sie nad Sołom i Kosarawom przedarła sie kupiecko karawana i tela.
Wto kiedy piyrsy spostrzyg, co to jak wiycie w tej piosynce - jest takie miyjsce na ziymi - ka sie pobudować i łosiedlić worce, tego juz wiycie nie dójdymy. No ale koniec końców zacyni tu zaglondać ludziska za Ślońska z Moraw i wte,Boze przeboc, to niescyńście sie lo tej ziymi zacyno.
Dziśka wiycie to las jes ino tam, ka sie wto wydropać nimoze. Pobudowali ludziska swoje hyze - zeby to jesce ino hyze. Łone wse tu stoły łodkond cłek sie tu nased. Ale jak łoni to godajom, pobudowali daće na Płoym pod Romankom, na Małym Ciścu pod Baraniom, w Rycyrkak pod Praszywkom, na Zakociyrzu i kany ino. Jedyn panocek to se jaze z daćiom pod Lipowskom wyloz,bo mu biydokowi w Zywcu powietrza było mało.
I wto tu terozki panuje,kie lo dzikiego zwiyrza miyjsca nie staje? Łoj zmiyniajom sie casy zmiyniajom. No ale poćmy po kolei. Piyrsi w nase strony zacyni przibywać Slonzocy i Morawianie, wtorym u siebie było juz chyba ciasnawo. Zacyni tez sukać tu schroniynio ci, wtórzy ni mogli wydzirzyć urdynki łod uherskik cy łorawskik panów. Sukali tu tez schroniynio ci, wtorym sie pod nogami poliło i przed zymstom panów trzeja im było uciekać, jak na tyn przykłod Sztanikom z Ukrainy, cy Piątkom z Litwy, wtórzy zasyli sie na Kubiesówce i Długim Groniu pod Krawcowym Wiyrchym i tak dali pocontek wsi wtoro sie Glinka nazywo.
Łod nos tez ludziska uciekali, jak im Komorowscy cy Wielopolscy zyć nie dali. Bo jakuz mieli nie łuciekać, kiej panowie nic na ludzi nie łuwozali.
Dejmy na tyn przykłod: Kie na Zywieccyźnie zacyni fol warki zakładać to bez pytanio chłopów na Jeleśni, Lipowej, Pietrzykowicach, Ciścu, Swinnej z co lepsyk gruntów rugowano i przenosono ik w góry, coby se korcowali lasy pod nowe pola. A musiały to być grunta ładne, równe, a i gospodarstwa nie małe, skoro w Leśnej ino na gruncie jednego chłopa - Pawlusa Urbana - folwark powstoł.
Cofnijmy sie jednak do pocontku. Po Ślonzokak i Morawianak, tak kasik w sesnostym, siedymnostym wieku zacyna w te stronny napływać wielko fala łosadnictwa wołoskiego, wtorom wyndrujoncy kajsik łod Rumunii graniami Karpat pastyrze wołoscy zacyni. No ale ci Wołosi to nie tacy se tam ino pastyrze łowiec. Ucyni godojom i pisom, co uni swoje korzyni - znacy sie ci Wołosi - majom i na połedniu Francyji,i we Włochak i na Bałkanak, a nawet i u Celtów.
No i wiycie moi łoztomili jakby tak to syćko policyć, to na chłopski rozum mozno pedzieć, ze ka jako dziedzina, tam nasa rodzina. Haj.
Antoni Urbaniec
