Ochrona wód Jeziora Żywieckiego
Pisaliśmy już w nr. 38 NSiK, że powstał program "Ochrona wód Jeziora Żywieckiego", pilotowany przez Związek Gmin ds. Ekologii. Program obejmuje wszystkie gminy
powiatu żywieckiego oraz kilka gmin ościennych, zrzucających wody do Soły. Jest to przedsięwzięcie gigantyczne, które może być zrealizowane tylko przy pomocy funduszów pomocowych ISPA i kredytów EBI. We wrześniu br. odbyła się w Szczyrku międzynarodowa konferencja pod przewodnictwem ministra J. Widzyka z udziałem przedstawicieli Komisji Europejskiej, EBI i wójtów gmin zainteresowanych programem. Celem konferencji było m.in. zainteresowanie zebranych naszym programem, który na konferencji referował przewodniczący Związku Gmin Adam Wróbel. Podajemy niżej pełną treść jego wystąpienia.
Szanowne panie, szanowni panowie mam zaszczyt prezentować wniosek do Funduszu Przedakcesyjnego ISPA Związku Międzygminnego ds. Ekologii w Żywcu o nazwie "Ochrona wód Jeziora Żywieckiego". Jest to wniosek zlewniowy w skład, którego wchodzi 8 działań inwestycyjnych, które obejmują budowę, modernizację, rozbudowę i dociążenie istniejących oczyszczalni ścieków oraz budowę sieci kanalizacyjnej o łącznej długości około 2029 km wraz z przepompowniami. Działania te będą prowadzone na terenie 23 gmin o łącznej powierzchni 1438 km2, zamieszkałych przez 262 tysiące ludzi. Gminy należące do Związku to: Buczkowice, Czernichów, Gilowice, Istebna, Jeleśnia, Kęty, Koszarawa, Kozy, Lipowa, Łękawica, Łodygowice, Milówka, Porąbka, Rajcza, Radziechowy - Wieprz, Szczyrk, Ślemień, Świnna, Ujsoły, Węgierska Górka, Wilamowice, Wilkowice, Żywiec. Celem zadania jest uporządkowanie gospodarki ściekowej, dzięki czemu znacznemu ograniczeniu ulegną główne źródła zanieczyszczeń wód powierzchniowych. Osiągnięcie zakładanego celu przyczyni się również do wzrostu atrakcyjności turystycznej i gospodarczej gmin uczestników Związku. Realizacja programu o nazwie "OCHRONA WÓD JEZIORA ŻYWIECKIEGO" planowana jest w okresie czterech lat, w roku piątym przewiduje się uzyskanie efektu ekologicznego we wszystkich oczyszczalniach będących częścią składową całego przedsięwzięcia. Koszt tego przedsięwzięcia ze wszech miar ogromnego szacowany jest na 623 ml zł. Środki na jego realizację przewiduje się z pozyskania 68% dotacji z Funduszu Przedakcesyjnego ISPA. Pozostałe 32% zapewnia Związek z budżetów gmin oraz kredytów i pożyczek zaciągniętych z Europejskiego Banku Inwestycyjnego, a także Narodowego i Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Rzeka Soła ze swymi dopływami: Leśnianką, Sienką, Żylicą, Żarnówką Małą oraz Koszarawą, Moszczanicą, Łękawką, Isepnicą i Wielką Puszczą bierze swój początek w Beskidzie Wysokim zwanym Żywieckim na wysokości 755 m n.p.m.. Soła zaliczana jest do najważniejszych górskich dopływów Wisły, do której wpada w okolicach Oświęcimia Dwory. Długość całkowitą Soły określa się na około 89,9 km. Największym dopływem rzeki Soły jest Żylica, która bierze swój początek w Szczyrku Salmopolu i ma 22 km długości. Na Sole zlokalizowane są trzy zbiorniki retencyjne zwane Kaskadą Soły, która obejmuje Jezioro Żywieckie, Jezioro Międzybrodzkie i Jezioro Czanieckie. Kaskada rzeki Soły została zbudowana przede wszystkim dla zaopatrzenia w wodę aglomeracji Śląska, Bielska-Białej i Oświęcimia (około 4 mln mieszkańców) oraz ochrony Krakowa przed powodzią. Zapewnienie czystości jej wód ma więc kluczowe znaczenie dla zaopatrzenia w wodę tych odbiorców. Wiąże się to z koniecznością uporządkowania gospodarki wodno - ściekowej w zlewni rzeki Soły zarówno powyżej zbiorników retencyjnych, jak i w ich otoczeniu. Są to zadania własne gmin, których realizacja wymaga ogromnych nakładów finansowych, niemożliwych do udźwignięcia przez pojedyncze gminy, bez pomocy z zewnątrz. Te względy oraz kompleksowe podejście do rozwiązania zadań związanych z ochroną środowiska skłoniło gminy do połączenia wysiłków, aby uporządkować gospodarkę odpadami komunalnymi, wyeliminować niską emisję zanieczyszczeń i gospodarkę wodno-ściekową. Do rozwiązania tych problemów powołany został Związek Komunalny, zarejestrowany w maju 1991r. w Rejestrze Związków Międzygminnych, uzyskując zarazem osobowość prawną. Zlewnia, na której realizowane będzie zadanie położona jest w malowniczej, zachodniej części Beskidów, jest niezwykle atrakcyjna pod względem turystycznym i gospodarczym. Niespotykane walory przyrodnicze i krajobrazowe posiadają parki i rezerwaty przyrody, w których spotkać można ponad 1000 gatunków roślin, mchów i porostów oraz wiele ginących gatunków zwierząt, gadów i ptaków. Większość obszaru to tereny wypoczynkowo-rekreacyjne o niepowtarzalnych walorach naturalnych, klimatycznych i krajobrazowych, sprzyjające całorocznej turystyce. Znaczny odsetek powierzchni stanowią lasy. Położone wysoko w górach, pełne uroku miejscowości turystyczno-wypoczynkowe, ściągają tysiące turystów wędrujących górskimi szlakami, poznających wspaniałą historię i tradycję regionu. Charakterystyczne budownictwo, specyficzna gwara mieszkańców, bogate stroje oraz ekspresyjna muzyka tego regionu stwarzają urzekającą rzeczywistość, w której tradycja splata się ze współczesnością. Wszystkie te naturalne ukształtowania tworzą niepowtarzalną szansę rozwoju turystyki w tym regionie, która stać się może intratną gałęzią lokalnej gospodarki, a zarazem źródłem dochodów jej mieszkańców. Pomysłodawcą i promotorem tego zadania oraz większości realizowanych przez Związek poczynań był ówczesny burmistrz miasta Żywca a zarazem przewodniczący Zgromadzenia Związku pan Jerzy Widzyk, a obecnie poseł ziemi żywieckiej i minister, roztaczający mecenat, wspierając działania burmistrzów i wójtów gmin zrzeszonych w Związku. Pierwszym zadaniem realizowanym przez Związek była gazyfikacja tych gmin, które tego nośnika energii nie posiadały. Do chwili obecnej zgazyfikowano gminy Łodygowice, Lipowa, Żywiec, Radziechowy Wieprz. Do gazociągu podłączony został jeden z największych zakładów pracy w Żywcu - "Browar Żywiec". Obecnie inwestycja gazowa prowadzona jest w gminie Świnna i Jeleśnia. Kolejnym zadaniem realizowanym przez Związek był kompleksowy program gospodarki odpadami komunalnymi dla gmin. Program realizowany przez utworzenie spółki z o.o. "BESKID" polegał na wybudowaniu zakładu utylizacji odpadów stałych składający się z sortowni surowców wtórnych, kompostowni oraz składowiska odpadów komunalnych o wartości 7 ml zł. W ramach programu wszystkie gminy wprowadziły na swoich terenach selektywną zbiórkę odpadów. Uznaniem dla modelowego rozwiązania było przyznanie I nagrody przez NFOŚiGW w II edycji w konkursie na zagospodarowanie odpadów w 1997r. oraz nagrody Unii Europejskiej za postępy we wdrożeniu ustaw ochrony środowiska Wspólnoty Europejskiej w dziedzinie gospodarki odpadami w 1999r. Aktualnie największym zadaniem i wyzwaniem dla Związku jest uporządkowanie gospodarki wodno - ściekowej w regionie objętym programem o nazwie "OCHRONA WÓD JEZIORA ŻYWIECKIEGO". Począwszy od roku 1991 realizacja naszych celów postępuje zgodnie z założeniami. Jest to bez wątpienia niezaprzeczalna zasługa władz naszego Związku, oraz bezprzykładna determinacja rad gmin, zarządów, burmistrzów i wójtów zrzeszonych w Związku Międzygminnym ds. Ekologii w Żywcu. Plany Związku są perspektywiczne. Zakres prac, które prowadzi i w które angażuje się Związek jest ogromny, wymaga wielkiego wysiłku i długofalowego strategicznego myślenia. Sukcesy w różnych dziedzinach ochrony środowiska udowadniają, że współpraca między gminami jest możliwa, a prace są lepiej zorganizowane i sprawniej prowadzone.
Zmiany systemowe przeprowadzone w latach dziewięćdziesiątych dały początek gminnej demokracji, która udowadnia, że naprawa małych ojczyzn staje się fundamentem demokracji ojczyzny, którą jest Polska oraz tej dużej ojczyzny, którą jest Europa.
Przewodniczący Związku Adam Wróbel
