Czy wiecie że?
Rok 1968
40
lat temu odbyły się uroczystości
jubileuszu 700-lecia miasta Żywca. Miasto Żywiec nie posiada
aktu erekcyjnego. Wszystkie dokumenty spłonęły w wielkim pożarze
miasta w roku 1857. Spłonął też stojący na Rynku Ratusz
Miejski. Historycy wnioskują, że miasto winno już istnieć
w drugiej połowie XIII wieku. Pierwsza historyczna wzmianka o
Żywcu pochodzi z roku 1327. Władze miejskie przyjęły
jednak jako hipotetyczną datę powstania miasta rok 1268.
Protektorat nad jubileuszem objął premier Józef
Cyrankiewicz. Dla uczczenia tego wielkiego jubileuszu dużo w
mieście uczyniono i dużo w mieście się zmieniło.
Oddano do użytku zaporę na Sole w Tresnej. Powstało Jezioro
Żywieckie o pojemności 102 mln m3, hydroelektrownia o mocy
21 MW.
Przebudowany został Rynek, Plac Mariacki i szereg ulic.
Zmodernizowano oświetlenie. Miasto otrzymało wodociągi (26
km), kanalizację (37 km) i nowoczesną jak na ówczesne
warunki oczyszczalnię ścieków, w Sporyszu powstał zakład
uzdatniania wody, a na Górze Burgałowskiej zbiornik wyrównawczy.
Główne uroczystości trwały od soboty 7 września do
poniedziałku 16 września 1968 roku.
Na okoliczność 700-lecia
TMZŻ podjęło starania o wznowienie wydawania periodyku
"Gronie". Ówczesne władze miały tak wielkie
uprzedzenia do wszystkiego co miało miejsce w okresie międzywojennym,
że wydano zgodę na periodyk, ale pod nowym tytułem
"Karta Groni". Trzeba przyznać, że wielkim orędownikiem
wznowienia pisma był ówczesny I Sekretarz KP PZPR, Adam
Kawalec. Przewodniczącym komitetu redakcyjnego był
Franciszek Witkowski, a w skład komitetu wchodzili: Bronisław
Adamek, Stanisław Dobosz, Stanisław Habczyk, Adam Miksz,
Zdzisław Maria Okuliar, Henryk Szuta.
Przebudowany został Rynek,
wybrukowany dotąd kamieniami (kocie łby), zlikwidowano biegnącą
po przekątnej Rynku (od ulicy Kościuszki, do ulicy
Sienkiewicza) drogę, wprowadzono ruch okrężny, płytę
Rynku wyłożono marmurem, a figurkę świętego Floriana
przeniesiono ku kościołowi. Przebudowano Plac Mariacki. Stojące
naprzeciw szkoły (ZSEG) dwie rudery zostały wyburzone, a na
ich miejscu powstał skwer. Na środku skrzyżowania powstała
wysepka. Głównym akcentem uroczystości był wiec na Rynku w
dniu
15 września z udziałem wicepremiera Zenona Nowaka,
administracyjnych i politycznych władz województwa
krakowskiego i miast zaprzyjaźnionych Żywcem.
Dla uczczenia jubileuszu
700-lecia miasta Żywca, Żegluga Morska nadała jednemu
statkowi wybudowanemu w bułgarskiej stoczni w Warnie imię
"Żywiec", aby sławił miasto po morzach i oceanach
całego świata. Następnym armatorem statku stały się
Polskie Linie Oceaniczne w Szczecinie. "Żywiec" był
statkiem niedużym o długości 96 metrów i wyporności 2561
BRT. Załoga liczyła 29 osób. Pierwszym kapitanem jednostki
był Tadeusz Białkowski rodem z Żywca. Od czasu zwodowania
jednostki jej załoga utrzymywała ze społeczeństwem i władzami
miasta zażyłe i serdeczne kontakty. W trakcie podniesienia
bandery podpisano umowę o współpracy i patronacie
wzajemnym. W kilka lat po wodowaniu MRN w Żywcu przyznała
statkowi medal "Za zasługi dla miasta Żywca". Następnym
kapitanem po Białkowskim był Mieczysław Kulesza. Załoga
statku objęła patronat nad SP nr 2 w Żywcu. Jednej z
uczennic tej szkoły załoga statku zafundowała książeczkę
mieszkaniową z pełnym wkładem. Co roku w rocznicę
wyzwolenia Żywca (4 kwietnia) społeczeństwo serdecznie gościło
u siebie załogę statku.
W roku 1968
duże żywieckie zakłady pracy zatrudniały 7 218 osób, a do
pracy poza powiatem żywieckim dojeżdżało 23 000 osób.
W Gilowicach oddano
do użytku budynek gromadzki, w którym znalazły miejsce
biura gromadzkie oraz biblioteka, OSP, kasa banku spółdzielczego
i biuro sołtysa wsi. W 1972 r. na budynku tym wzniesiono piętro.
W okresie 1948 - 1968
czyli w ciągu 20 lat z budownictwa rad narodowych, spółdzielczego
i zakładowego oddano mieszkańcom 47 bloków o 1005
mieszkaniach.
Naprzeciwko
dworca PKP w Żywcu PSS "Społem" oddała do użytku
Spółdzielczy Dom Handlowy (SDH) "Beskid". Był to
na ówczesne czasy wielki i reprezentacyjny dom towarowy. Na
parterze był dział spożywczy, a piętro z artykułami
przemysłowymi. Przez długie lata była to handlowa wizytówka
naszego miasta. W latach 90. PSS "Społem" wydzierżawił
obiekt firmie KOMFORT handlującej dywanami i wykładzinami
podłogowymi i ściennymi.
We wrześniu 1968
roku oddano do użytku nowy budynek szkoły specjalnej w Żywcu
Sporyszu (Ośrodek Szkolno-Wychowawczy). Pierwsza taka szkoła
dla 80 wychowanków z internatem powstała w roku 1960 w Międzybrodziu
Bialskim. Szkoła w Sporyszu z internatem, salą gimnastyczną
i gabinetami specjalistycznymi zaplanowana została na 220-300
wychowanków. Kierowano tam dzieci z Podbeskidzia.
Inicjatorami budowy tej placówki byli inspektor szkolny Jerzy
Masłowski i poseł Ferdynand Łukaszek.
Redaguje Hieronim Woźniak
