Czy wiecie że...
Rok 1959
Staraniem Feliksa Kantyki i działaczy
miejscowego koła Związku Młodzieży Wiejskiej powstał w Ślemieniu
pierwszy na Żywiecczyźnie i pierwszy w Polsce Klub Pracy
Kulturalno-Oświatowej "Jemioła" prowadzony pod patronatem
Związku Młodzieży Wiejskiej. W roku 1988 oddano do użytku nowy
obiekt Wiejski Dom Kultury w Ślemieniu. Mieszczą się w nim
biblioteka z czytelnią, sala kinowo-widowiskowa i pokoje na zajęcia
kółek zainteresowań. Społecznym komitetem budowy kierował Tadeusz
Sander.
Bogactwem Żywiecczyzny były zawsze
i są nadal lasy. 44,7% powierzchni powiatu stanowiły w roku 1958
lasy. Pierwotna puszcza karpacka o drzewostanie bukowo-jodłowym została
poważnie przetrzebiona jeszcze w XVII i XVIII stuleciu. W wieku XIX
powstały huty żelaza opalane węglem drzewnym. Habsburgowie
dokonywali nowych nasadzeń świerkowych, przez co drzewostan
pierwotny jodłowo-bukowy zamieniony został na las świerkowy.
Obecnie 85% powierzchni lasów Żywiecczyzny stanowią lasy świerkowe.
Lasy żywieckie zajmują obszar 49 232 ha, z czego 37 537 ha stanowią
lasy państwowe, 11 619 ha lasy prywatne, z czego 8 794 ha to lasy chłopskie,
a 2 820 ha to wspólnoty leśne. Lasy żywieckie administrowane były
przez 7 nadleśnictw i 58 leśnictwa.
W roku 1973 zlikwidowane zostały 2 nadleśnictwa w Żywcu i Porąbce.
Roczny pozysk drewna w roku 1958 wynosił 98 820 m3. Szkółki leśne
zajmowały wówczas 30 ha powierzchni. Przerobem drewna zajmowało się
16 tartaków, ale drugie tyle było nieczynnych.
Miejskie enklawy leśne: Grojec,
Grapa i Dębina przeszły pod zarząd miasta.
Po przemianach ustrojowych w roku
1989 i zniesieniu ograniczeń w wyrębie lasu, nastąpiło
spustoszenie drzewostanu w lasach żywieckich.
15 VII 1959 r. zostało powołane
przez Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych Powiatowe Archiwum
Państwowe z siedzibą w Żywcu, obejmujące swym zasięgiem
terytorialnym dwa powiaty - żywiecki i suski. "Dokumenty, tak
samo jak zabytki architektury i sztuki, świadczą o kulturze narodu i
na równi
z nimi winny być przedmiotem ogólnego zainteresowania i
opieki".
Do października 1960 r. Żywieckie
Archiwum mieściło się w budynku Prezydium Powiatowej Rady Narodowej
w Żywcu. W latach 1960-1982 siedzibą Archiwum Państwowego w Żywcu
był Stary Zamek w Żywcu, gdzie do 1976 r. mieściły się biura, a
do 1982 r. część magazynów archiwum. Do zastępczej siedziby na
ul. Marchlewskiego (Dworcowej) przeniesiono biura i część magazynów
w 1976 r.
Cały zasób archiwalny obejmuje
obecnie 241 zespołów archiwalnych, zajmuje 743,26 metrów bieżących,
liczy 58055 jednostek aktowych i zamyka się w granicach
chronologicznych 1573-2001.
Są tu: "Akta miasta Żywca"
z lat 1804-1950, "Akta miasta Makowa Podhalańskiego" z lat
1896-1950 i "Akta miasta Jordanowa" /1576-1950/. Na uwagę
zasługują też akta Starostwa Powiatowego w Żywcu z lat 1945-1950,
akta Rady Powiatowej w Żywcu za lata 1896, 1928 -1939 oraz zespoły
"Wydziałów Powiatowych w Żywcu" z lat 1868-1918,
1918-1939.
Najbogatszym i najciekawszym zespołem
z dziedziny gospodarki jest Dyrekcja Dóbr Żywieckich (1758)
1808-1945. Mieszczą się tu unikatowe dokumenty ówczesnych właścicieli
dóbr żywieckich, arcyksięcia Karola Stefana Habsburga i jego syna
Karola Olbrachta, dla których Polska stała się Ojczyzną z wyboru.
Nie brak w zasobie archiwum żywieckiego
akt organizacji społecznych i kulturalnych, wśród których na uwagę
zasługuje Oddział Babiogórski Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego
w Żywcu z lat 1905-1950 i Związek Strzelecki Zarząd i Komenda
Powiatu Żywiec za lata 1925-1937.
Archiwum zgromadziło również
wartościowe kolekcje. Należy do nich Zbiór kartograficzny z mapami
i planami od 1746 r. i Zbiór ikonograficzny z lat 1808-1992.
Na uwagę zasługuje również zbiór
kronik rękopiśmiennych i materiałów monograficznych zawierający
m.in. "Kronikę czyli zestawienie wydarzeń z okolic Oświęcimia
i Żywca" opracowaną przez ks. Franciszka Augustina kontynuatora
słynnego kronikarza żywieckiego Andrzeja Komonieckiego 1842, czy też
"Kronika Szkoły Męskiej w Żywcu począwszy od roku 1558,
zestawiona do roku 1869 przez Antoniego Dziopińskiego, a w dalszym ciągu
prowadzona przez Andrzeja Szewczyka".
Zasób aktowy uzupełniają
mikrofilmy dokumentów przechowywanych poza Żywiecczyzną jak np.
mikrofilm przechowywany w Muzeum Narodowym w Paryżu, dokumentów
zawierających m.in. "Terminata Żywieckich munimentów, które
J.M. Pan Komorowski pokazawszy in Anno 1622 tym, co na rewidowanie Żywca
zesłani byli obiecował oddać do skarbu, gdzieby doszedł z nim
kontrakt o kupno Żywca" Żywiec 1622.
Formą popularyzacji zasobu Archiwum
Państwowego w Żywcu są również coraz liczniejsze wystawy
archiwalne np. "Żywiecczyzna wysiedlona 1940-1941",
"Karol Pietschka - architekt i budowniczy Habsburgów Żywieckich",
"Żywieccy Habsburgowie i ich wkład w życie gospodarcze,
naukowe i kulturalne Polski", czy też obecnie otwarta w Zespole
Zamkowo-Parkowym w Żywcu wystawa pt. "Miasto Żywiec w
dokumentach archiwalnych".
1960
W 1960 na terenie miasta Żywca
znajdowało się 8 dużych zakładów przemysłu kluczowego (browar,
futrzarnia, garbarnia, papiernia, śrubiarnia, fabryka maszyn,
odlewnia żeliwa w Węgierskiej Górce, fabryka mebli w Zadzielu), 3
zakłady przemysłu terenowego, 9 spółdzielni pracy, 165 warsztatów
rzemieślniczych i 118 sklepów GS, PSS, MHD.
Oddano do użytku 3 nowe szkoły - w
Sporyszu, Krzyżówkach i w Pewli Adamkach. Trwały budowy nowych szkół
w Pietrzykowicach, Żarnówce, Rajczy i Glince. Pod wpływem presji
społeczności lokalnych rozpoczętych było kilkanaście budów, których
nie można było oddać do użytku w przewidywanych terminach z powodu
znacznego rozproszenia środków. Klasycznym przykładem ślimaczącej
się inwestycji była trwająca kilkanaście lat budowa domu kultury w
Międzybrodziu Bialskim i w Zwardoniu.
W Jeleśni oddano do użytku nową
lecznicę zwierząt. Wkrótce powstały też nowe - lecznica w Rajczy
oraz punkty weterynaryjne w Milówce, Przybędzy i Ślemieniu.
Powstał Fundusz Rozwoju Rolnictwa.
Środki tego funduszu kierowane były na unowocześnienie polskiego
rolnictwa.
Z inicjatywy Radioklubu LOK powołano
społeczny komitet budowy stacji przekaźnikowej na Grojcu.
Przewodniczącym komitetu był prezes Sądu Powiatowego sędzia
Gulgowski. Aparaturę wykonał krótkofalowiec z Warszawy Wojciech
Nietyksza (SP5FM). Prąd elektryczny na szczyt Grojca doprowadził
Rejon Energetyczny, a pomieszczenie na aparaturę wykonało Żywieckie
Przedsiębiorstwo Budowlane. W latach 70. w czynie społecznym
wybudowano podziemne zasilanie od strony Sporysza, a w latach 80.
podziemne zasilanie rezerwowe od strony browaru. Aparatura
retransmisyjna była już kilkakrotnie wymieniana na coraz nowocześniejszą.
1960 Była wielka powódź. Woda
zabrała sporo mostów i mostków.
Redaguje Hieronim Woźniak
