Kobiety Habsburgów
 Kobiety Habsburgów - to tytuł wystawy otwartej uroczyście w dniu 31 sierpnia br. w Muzeum Miejskim w Żywcu, z udziałem przedstawicielki rodu mieszkającej w Żywcu - Marii Krystyny Habsburg i wysłannika króla Hiszpanii - ambasadora Juana Duran Loringa. Pretekstem do zorganizowania wystawy jest przypadająca na październik setna rocznica pobytu w Żywcu królowej Hiszpanii Marii Krystyny Habsburg (1858-1929), siostry ówczesnego właściciela dóbr żywieckich Karola Stefana Habsburga. Był to jej jedyny pobyt u brata i jego rodziny w Żywcu,
a drugi w ówczesnej Galicji. Szczegółową relację z jej kilkudniowego pobytu opublikował w 1907 roku wychodzący w Zabłociu "Przewodnik powiatu żywieckiego", przedrukowany okazjonalnie
w "Kurierze muzealnym" - bardzo dobry pomysł. Zachowała się też pamiątkowa fotografia z udziałem mieszczek żywieckich, wykonana przed pałacem. Nie zachowała się natomiast wmurowana na tę okoliczność na północnej ścianie pałacu, wymontowana przez Niemców, tablica upamiętniająca to wydarzenie, ale obramowanie jest, trzeba sporządzić kopię i wmontować
w istniejące obramowanie. Karol Stefan zadbał o polskie i żywieckie akcenty wizyty. Królowa poza pałacem była
w kościele parafialnym, w browarze i w majątku w Wieprzu. Mieszkańcy grodu powitali dostojnego gościa godnie i po polsku.
Wernisaż odbył się w podniosłym nastroju. Na dziedzińcu zamkowym była część oficjalna z przydługawym wystąpieniem ambasadora, którego treść dostępna jest na wystawie, po czym miało miejsce otwarcie i zwiedzanie wystawy.
 Wystawa jest obfita w eksponaty pochodzące ze zbiorów Muzeum Miejskiego w Żywcu, arcyksiężnej Marii Krystyny, Muzeum w Cieszynie, Biblioteki Samorządowej i Towarzystwa Miłośników Ziemi Żywieckiej. Wystawa jest wyrazem szacunku, jakim miasto, jego władze i obywatele Żywca darzą rodzinę Habsburgów, szczególnie zaś jej ostatnich dwóch właścicieli: Karola Stefana z małżonką i dziećmi oraz ich następcę Karola Olbrachta z żoną Alicją i dziećmi. Rodzina Habsburgów żywieckich rozsiana po całym świecie może być dumna z tego, że w ich siedzibie rodowej w Żywcu są w takim poważaniu, że ich dawne siedziby: Stary Zamek, Pałac i Park są pod troskliwą opieką władz miejskich i z każdym rokiem stają się piękniejsze. Wystawa ma duży walor kształcący, można się na niej sporo dowiedzieć nie tylko o kobietach Habsburżankach. Jest co oglądać i czytać. Sądzę, że okazję tę wykorzystają szkoły nie tylko z miasta.
Teraz o kobietach. Ich rola w tamtych czasach była ograniczona
w porównaniu z dniem dzisiejszym. Otrzymywały gruntowne wykształcenie, dużo podróżowały, ale ich najważniejszym zadaniem było rodzić i wychowywać potomstwo. Małżeństwa były zwykle kojarzone politycznie lub majątkowo, rzadziej z miłości. Wyjątkiem była na pewno piękna Alicja, Szwedka z pochodzenia, która nie tylko że urodziła pięcioro dzieci, ale zajęła się rzetelnie urządzeniem pałacu
i parku, a w czasie wojny brała udział w ruchu oporu. Napisała
i wydała książkę - pamiętnik "Księżna - partyzant".
 Maria Krystyna Habsburg (1818-1929) - centralna postać omawianej wystawy - arcyksiężniczka austriacka, siostra Karola Stefana, ówczesnego właściciela dóbr żywieckich. W roku 1879 wyszła za mąż za króla Hiszpanii Alfonsa XII, wdowca, który zmarł po
6 latach w wieku 27 lat. Była regentką do 1902 r., a do końca życia królową Hiszpanii. Urodziła dwie córki i syna - pogrobowca, od 1902 roku po ukończeniu 16 lat króla Hiszpanii Alfonsa XIII (1886-1941). W roku 1907 odbyła podróż do Galicji, w czasie której przez 5 dni bawiła w Żywcu u brata Karola Stefana.
Maria Teresa Habsburg (1862-1933) - żona Karola Stefana, urodziła 3 córki (Mechtyldę, Eleonorę i Renatę oraz 3 synów: Karola Olbrachta, Leona i Wilhelma). Mechtylda związała swój los
z Czartoryskimi, a Renata z Radziwiłłami. Sprzeniewierzył się woli rodziny Wilhelm, którego ojciec się wyrzekł, a dobra żywieckie odziedziczył po ojcu jego syn Karol Olbracht (1888-1951). Pochowana jest we wzniesionej w 1929 roku kaplicy grobowej dobudowanej przy kościele NNMP w Żywcu.
Alicja Habsburg (1989-1985) - Szwedka, z domu Ankarcrona, primo voto Badeni. W 1911 r. wyszła za mąż za arystokratę galicyjskiego Ludwika Badeniego, a po jego przedwczesnej śmierci wyszła za mąż ponownie w 1920 roku za Karola Olbrachta. Ślub odbył się w Żywcu. Po śmierci teścia Karola Stefana
w 1933 roku chętnie zajmowała się przebudową i wystrojem wnętrz pałacowych oraz aranżacją parku, których wykonawstwo powierzyła architektowi Karolowi Kornowi z Bielska, Szczepanowi Olszowskiemu - stolarka i Julianowi Rybarskiemu - roboty ślusarskie. Prace w parku wykonywała angielska ogrodniczka Brenda Colvin. W czasie okupacji wstąpiła do AK, przewoziła meldunki i wykonywała tłumaczenia z nasłuchów radiowych. Po wojnie dobra Habsburgów zostały upaństwowione. W 1951 r. wyjechała do Szwecji. Urodziła pięcioro dzieci: Kazimierza Badeniego (zakonnik), Karola Stefana (1921) - mieszka w Szwecji, Marię Krystynę (1923) - obecnie w Żywcu, Olbrachta Maksymiliana (1926-1928) i Renatę (1931) - wydaną za Eduardo de Zulueta. Zmarła w 1985 r., pochowana jest w Sztokholmie.
 Maria Krystyna Habsburg (1923). Dzieciństwo i młodość spędziła w Żywcu. W czasie okupacji w Żywcu (areszt domowy), Cieszynie, Straussbergu w Turyngii i w Wiedniu, gdzie pracowała
w charakterze sanitariuszki, chodziła do szkoły i zdała maturę.
W 1947 r. wraz z matką powróciła do kraju, podjęła studia medyczne na UJ. Po śmierci ojca w 1951 r. wraz z matką wyjechała do Szwecji. W 1953 r. postanowiła wstąpić do klasztoru Sióstr Misjonarek Lekarek Marii w Droghoda w Irlandii. Plany pokrzyżowała choroba płuc. Przez kilka lat przebywała na leczeniu w sanatoriach w Szwecji i w Davos w Szwajcarii. W 1970 r. wstąpiła do Związku Polskich Kawalerów Mieczowych jako Dama Honoru i Dewocji.
W 2001 roku powróciła do kraju ojczystego i zamieszkała w rodzinnym pałacu.
Hieronim Woźniak
|
