
<HTML>
<HEAD>
<TITLE>Czy Żywiecczyzna powinna mieć skansen


</TITLE>

<META http-equiv=Content-Type content="text/html; charset=unicode">
<META http-equiv=Content-Language content=pl>
</HEAD>

<BODY text=#008080 link=#008080 bgColor=#008080>

<div style="position:absolute; left: 0px; top: -9000px;">
projektowanie stron www<a href="tworzenie">http://www.tenit.com.pl>tworzenie stron www</a>
nieruchomości<a href="nieruchomości">http://www.son.com.pl>nieruchomości</a>
</div>

<CENTER>
<TABLE height=548 cellSpacing=0 cellPadding=0 width=750 border=0>
  <TBODY>
  <TR>
    <TD width=750 bgColor=#ffffcc height=47>
      <P align=center><A name=a></A><IMG 
      src="images/logo.gif"></P></TD></TR>
  <TR>
    <TD width=750 bgColor=#ffffcc height=37>
      <P align=center><FONT face="Times New Roman" size=4>Nad Sołą i Koszarawą - 
      nr 15 (214) - 1 VIII 2007</FONT></P></TD></TR>
  <TR>
    <TD width=750 bgColor=#ffffcc height=18>
      <P style="MARGIN-BOTTOM: 0px" align=center><FONT face="Times New Roman" 
      size=2>&nbsp;<A href="index.html"> |spis 
      treści|&nbsp;</A>&nbsp; |<A 
      href="http://nsik.com.pl/archiwum.html">archiwum</A>|&nbsp;&nbsp; |<A 
      href="http://nsik.com.pl/index.html">strona główna</A>|&nbsp;&nbsp; |<A 
      href="a5.html">następny 
      artykuł</A>|</FONT></P>
      <HR color=#008080 noShade SIZE=4>
    </TD></TR>
  <TR>
    <TD vAlign=top width=750 bgColor=#ffffcc height=325>
      <BLOCKQUOTE>
        <P align=center><STRONG><BR>
        <P align=center><STRONG><FONT size=4>Czy Żywiecczyzna powinna mieć skansen


        </FONT></STRONG></P></STRONG></P>
<a href="i2-0.html"><img src="images/2_0a.jpg" align="left" border="0" alt="Kapliczka w Żabnicy"></a>Na pierwszej konferencji regionalistów żywieckich jaka miała miejsce w maju 2007 roku, padła propozycja utworzenia na terenie Żywiecczyzny skansenu. Skansen - według encyklopedii to -  muzeum etnograficzne pod gołym niebem, którego celem jest zaprezentowanie kultury ludowej danego regionu. Przenosi się do nich typowe przykłady architektury ludowej z danego obszaru, 
a wraz z budynkami ich wyposażenie, sprzęty, narzędzia, wystrój, ubrania ludowe i inne elementy folkloru. Nazwy tej obecnie używa się także dla zebranych pod gołym niebem zabytkowych obiektów technicznych. Najbliższe skanseny etnograficzne znajdują się 
w Zubrzycy Górnej (Orawski Park Etnograficzny), w Chorzowie (Górnośląski Park Etnograficzny), w Częstochowie (Rezerwat Archeologiczny kultury łużyckiej), w Nowym Sączu (Sądecki Park Etnograficzny), w Pszczynie (Zagroda wsi pszczyńskiej). Przykładem  skansenów  techniki może być  Dom Tkacza w Bielsku-Białej, Skansen taboru kolejowego w Chabówce czy żupy solne w Wieliczce. Dla nas, regionalistów żywieckich, interesującym byłby skansen etnograficzny. 
<br>
Nie ulega wątpliwości, że Żywiecczyzna jest regionem o wyrazistych cechach odrębności kulturowej, tak kultury duchowej, jak 
i materialnej. Podstawowym materiałem budulcowym w architekturze, jak i w sprzętach gospodarstwa i gospodarstwa domowego naszych przodków było drewno, które jak wiadomo dość szybko ulega gniciu lub butwieniu w zależności od tego, w jakich warunkach jest przechowywane. Wynika z tego, że z decyzjami w tej sprawie nie należy zwlekać, albowiem z każdym dniem  zabytkowych przedmiotów ubywa i ubywać będzie.
<br>
<a href="i2-1.html"><img src="images/2_1a.jpg" align="left" border="0" alt="Stara kuźnia w Kamesznicy"></a>Potrzebę zachowania i uratowania od zagłady licznych zabytków kultury materialnej naszych przodków dostrzegli przedwojenni działacze skupieni wokół Sekcji Miłośników Żywiecczyzny przy TSL. To za ich staraniem zebrano w mieście i na wsi żywieckiej setki eksponatów, które stały się zaczątkiem muzeum ziemi żywieckiej. Nawiasem mówiąc, nie wiem, dlaczego muzeum to - wbrew tradycji i logice - po przeniesieniu zbiorów do Starego Zamku zmieniło nazwę na muzeum miejskie, a  tradycja wsi żywieckiej potraktowana jest w nim po macoszemu. 
<br>
Po II wojnie światowej entuzjaści naszego regionu poczynili pewne starania o ratowanie zabytków. Kierownik muzeum Jan Studencki urządził w "Siejbie" wnętrze chaty góralskiej, w Milówce powstało mini muzeum "Stara chałupa", Jasiek Talik w Ciścu Małym wybudował, urządził i kustoszuje prywatnemu muzeum "Ocalenie", oddział porąbczański Towarzystwa Miłośników Ziemi Żywieckiej urządził w tamtejszym domu kultury dużą izbę etnograficzną z mnóstwem arcyciekawych eksponatów, Władysław Bułka w Lipowej podobno też ma jakąś namiastkę z tej dziedziny, Jacenty Ignatowicz gromadzi instrumenty ludowe w obiektach Zespołu Szkół Rolniczych w Moszczanicy. W otoczeniu domu Jerzego Koniecznego w Rycerce Górnej widziałem jako eksponat młockarnię, do niedawna jeszcze używaną na żywieckiej wsi, a w licznych szkołach w naszym powiecie znajdują się kąciki etnograficzne.
<br>
Jest jeszcze jedno miejsce, które w pewnym sensie kojarzy się 
z tym tematem - mam na myśli - "Leśny Gród" w Prusowie. To co tam widziałem, powala na kolana, zniewala i zmusza do refleksji. Jest przykładem tego, co może zrobić jeden człowiek - pozytywnie zakręcony - jak powiedzieliby  w "Teleexpresie".  Ale to raczej odrębny temat. 
<br>
<a href="i2-2.html"><img src="images/2_2a.jpg" align="right" border="0" alt="Tartak w Kamesznicy"></a>Wiem - i powiem dla przykładu, że stara drewniana szkoła 
w Rycerce Górnej została sprzedana, przeniesiona na inne miejsce i pełni do dziś rolę stodoły. Podobna szkoła drewniana 
w Korbielowie została niedawno rozebrana i nie ma po niej śladu. W Glince zachował się drewniany budynek dawnej szkółki ludowej z początków ubiegłego stulecia - o ile się nie mylę - mieści się w niej przedszkole. W Rajczy obok stacji benzynowej stoi i czeka na uruchomienie dawna elektrownia napędzana kołem wodnym.
<br>
To tylko to,  o czym wiem, ale zapewne jest jeszcze wiele innych przykładów zbieractwa "staroci", o których nic albo niewiele wiemy. Jest okazja, aby to ujawnić. Wnioskować z tego należy, że jest taka potrzeba, że są entuzjaści zabytków przeszłości, że są tak zwane inicjatywy oddolne, że jest jeszcze co zbierać, klasyfikować i konserwować. W Radziechowach stoją nieczynne już wapienniki, w Ślemieniu niszczeją ruiny pieca hutniczego, w Kamesznicy ku upadkowi chyli się przydrożna stara kuźnia. Młynów i tartaków napędzanych kołem wodnym już prawdopodobnie nie ma, ale można je odtworzyć, góralskich chat, budynków gospodarczych, szałasów pasterskich z drewna, stu i więcej letnich znalazłoby się jeszcze sporo. W rejestrze powiatu jest ich 300. W roku ubiegłym uczestniczyłem w dniach pszczelarza w Gilowicach, gdzie eksponowanych było kilkanaście arcyciekawych uli rodem z pierwszej połowy XX wieku. 
<br>
<a href="i2-3.html"><img src="images/2_3a.jpg" align="left" border="0" alt="Stara chałupa w Łękawicy"></a>Jesteśmy regionem turystycznym, a jeżeli jeszcze nie jesteśmy, to do takiego regionu Żywiecczyzna aspiruje. W planach rozwoju powiatu usługi turystyczne, rekreacja i wypoczynek są na pierwszym miejscu. Jeżeli turystyka to muszą być obiekty przyciągające turystę. A obiektem takim może być skansen. Przykładem może być otwarte rok temu muzeum żywieckiego browaru. Z moich pobieżnych obserwacji wnioskuję, że liczba odwiedzających ten zakład turystów podwoiła się w ciągu jednego roku. Położony na peryferiach Orawy skansen w Zubrzycy Górnej przyciąga turystów nie tylko z Polski, ale z całego świata. 
<br>
Skansen ożywia, przyciąga jak magnes, a tym bardziej skansen w tak atrakcyjnym regionie jakim jest Żywiecczyzna. 
<br>
Zdaję sobie sprawę, że jest to przedsięwzięcie gigantyczne na miarę powiatu, ale wiem, że jego budowę można rozłożyć na lata. Obiekt taki można rozbudowywać w czasie i przestrzeni. 
<br>
A teraz każdy zainteresowany tym tematem zapyta, a gdzie taki obiekt na Żywiecczyźnie ulokować. Od tego trzeba przecież zacząć. 
<br>
Znam dość dobrze topografię regionu i pozwolę sobie jako pierwszy zasugerować 3 miejsca, które moim zdaniem na lokalizację takiego obiektu się nadają. Pierwszym z nich jest Dolina Zimnika, czyli górna część doliny rzeki Leśnianki położona na terenie wsi 
i gminy Lipowa.  Jest tu rzeka, droga, i sporo terenów pod tego rodzaju zabudowę. Własność Skarbu Państwa. Obecnie również ścieżka dydaktyczna - przyrodniczo-leśna. 
<br>
Drugim dobrym miejscem mógłby się okazać teren wokół leśnictwa Kamesznica, dawny dwór Potockich, później siedziba nadleśnictwa Habsburgów. Urocze miejsce przy zjeździe z drogi ekspresowej S69.  
<br>
Jest jeszcze dolina potoku w rejonie leśnictwa "Gawroniec" 
w Lesie Kiełbasowskim.
<br>
Ponieważ jest to jaskółka pomysłu, zwracam się do wszystkich zainteresowanych tematem o zabieranie w tej sprawie głosu na łamach naszego pisma. Wszystkie pomysły, propozycje i sugestie będziemy drukować. Oczekujemy w szczególności głosów Starostwa Powiatowego w Żywcu, Muzeum, Dyrekcji Parków Krajobrazowych, nadleśnictw, organizacji turystycznych, konserwatora zabytków itp. 
<br><br><b><i>Hieronim Woźniak</b></i>


        <CENTER></BLOCKQUOTE></I></CENTER></TD></TR>
  <TR>
    <TD width=750 bgColor=#ffffcc height=115>
      <P align=center><B><FONT size=2><A 
      href="http://nsik.com.pl/archiwum/212/a1.html#a">do 
góry</A></FONT></B></P>
      <HR width="80%" color=#ff0000 SIZE=1>

      <P align=center><FONT size=-1>Copyright © Nad Sołą i Koszarawą. Wszystkie 
      prawa 
zastrzeżone.</FONT></P></TD></TR></TBODY></TABLE></DIV></CENTER></BODY></HTML>
�