CZAS PRZYPOMNIEC OJCOW DZIEJE
MIEDZYBRODZIE ZYWIECKIE c.d.
W nr. 17(192) NSiK przedstawilem dzieje Miedzybrodzia Zywieckiego do czasu pierwszej wojny swiatowej. Bralo w niej udzial w latach 1914-1918 wielu miedzybrodzian, nie tylko mlodych i zdrowych mezczyzn. Rekruci z powiatu zywieckiego zmobilizowani przez zaborce austriackiego wcieleni byli do 56. pulku piechoty i walczyli na froncie poludniowym przeciw Wlochom w Albanii i wschodnim przeciw Rosji.
 We wsi pozostaly kobiety, dzieci i starsi mezczyzni. Zandarmeria austriacka przeprowadzala rekwizycje koni i bydla, a w 1916 roku nawet plodow rolnych. Trudne prace polowe wykonywaly kobiety i dzieci. Sila pociagowa w polu i lesie byly woly. Srodkiem transportu obornika na pole i zbiorow z pola byly plecy domownikow. Poza trudami wojny jesienia 1918 roku Miedzybrodzie nawiedzila panujaca w calej Europie epidemia grypy zwanej "hiszpanka".
W roku 1921 panowala epidemia ospy i czerwonki. Ilu ludzi wowczas zmarlo trudno dzis ustalic. Miedzybrodzie nalezalo jeszcze do odleglej o 9 km parafii w Starym Zywcu, a tam plebania i archiwum splonely w czasie drugiej wojny swiatowej.
Z dniem 11 listopada 1918 roku, po 123 latach rozbiorowej niewoli, Polska odzyskala niepodleglosc. Jednak zycie mieszkancow wsi nie uleglo znaczacej poprawie. Mlode panstwo polskie musialo toczyc ciezkie walki o granice z sasiadami: Czechoslowacja (Zaolzie), Niemcami, Rosja i Ukraina. W sierpniu 1920 roku, po dramatycznych walkach pod Warszawa, odparto wojska bolszewickiej Rosji. W wyniku dzialan wojennych w latach 1914-1920 zginelo co najmniej 19 mezczyzn z Miedzybrodzia Zywieckiego. Byli to: Byrdziak Karol, Drozdzik Karol, Drozdzik Leon, Goluch Jozef, Goluch Karol, Harezlak Jozef, Harezlak Karol, Harezlak Leon, Harezlak Tomasz, Klis Franciszek, Klis Michal, Kleka Pawel, Kos Jan, Tlalka Andrzej, Walus Karol, Zemczak Jan, Zemczak Jozef, Zemczak Michal, Zemczak Wladyslaw (M.Czulak TMM 1998 r."MIEDZYBRODZIE ZYWIECKIE str. 49).
Mieszkancy Miedzybrodzia, podobnie jak i sasiednich wiosek, zajmowali sie uprawa roli i wypasem owiec. Niewielu znajdowalo prace w lesnictwie. Bogatszy gospodarz mial krowe, a biedniejszy jedna lub dwie kozy. Ich mleko i ziemniaki, a takze kapusta i fasola, byly podstawowym wyzywieniem. Zboze mielono na kamiennych zarnach. Z maki gotowano prazuchy (cyr), spozywane z mlekiem lub tluszczem. Chleb z domowej maki, czasem z dodatkiem sklepowej, wypiekano w soboty, lecz nie zawsze. Mieso jadano jedynie
w niedziele i swieta. Motyka (kopaczka), kosa i widly byly podstawowym narzedziem polowym. Taczki juz byly luksusem. Jeszcze poczatkiem lat 40-tych obornik na pola wyzej polozone noszono na plecach w koszykach, podobnie jak siano, zboze i ziemniaki,
a nawet opal z lasu. Zanikaly "kurne"chaty (zakaz z 1905 roku). Nowe domy budowano z drzewa ciosanego, na podmurowce z kamieni przekladanych glina, zwykle jednoizbowe z komora. Tylko niektore domu mialy dwie izby i podloge z desek. Obory i stajnie bywaly czesto pod jednym dachem z mieszkaniem. Artykuly przemyslowe byly drogie. Brak bylo obuwia, uzywano go tylko do kosciola, zakladajac go tuz przed wejsciem. Znaczny postep nastapil po kryzysie gospodarczym w latach 1932-1934. Budowano juz domy murowane z oknami wiekszymi. Do oswietlenia uzywano juz lamp naftowych (poprzednio "szczypy"). Ludzie znajdowali prace w Bialej i Bielsku, tam mieszkajac caly tydzien. We wsi byli tez krawcy, ciesle i rzeznicy.
Powszechny analfabetyzm panowal ieszcze przez okres wojny. Zaledwie kilka osob umialo czytac i pisac. Nauke prowadzono tylko zima, w domach u Kasperkow i Marcina Kosa. Budynek szkoly wybudowano na poczatku lat 20-tych (obecnie przedszkole).
Istotnym wydarzeniem dla mieszkancow Miedzybrodzia Zywieckiego bylo rozpoczecie w 1928 roku budowy zapory wodnej "Porabka" w Miedzybrodziu Bialskim. Znalazlo tam zatrudnienie wielu ludzi, zwlaszcza ciesli. Inni pracowali przy regulacji potokow (m.in. Isepnica) i budowie nowych drog wzdluz powstajacego jeziora. Wtedy tez zbudowano nowa droge do Tresnej, 2 metry powyzej starej (dzisiaj ul. Spacerowa). Wody jeziora nie pozwalaly juz na przejazd furmankami przez Sole dla tych, ktorzy potrzebowali dostac sie do Miedzybrodzia Bialskiego i Ket. Znaczna czesc pol i pastwisk nad Sola zostala zalana, a wlasciciele otrzymali pieniadze za wywlaszczenie.
Innym znaczacym wydarzeniem byla lokalizacja na gorze Zar szybowiska, a pozniej szkoly szybowcowej. 9 listopada 1935 roku
z Lipnika do Porabki przywieziono furmanka szybowiec Wrona-bis, a na szczyt Zaru wyniesiono go na plecach. Pierwszy lot, po starcie z lin gumowych, trwal 4 godz. 17 min. Ta udana proba zadecydowala o dalszych inwestycjach. Nastapily kolejne wywlaszczenia z terenow przeznaczonych pod budowe: hangaru, ladowiska i torowiska dla wyciagu linowego na poludniowym stoku Zaru. Mozna przyjac rok 1936, jako poczatek istnienia szybowiska, a rok 1938 jako jego rozkwit. Instruktorzy i piloci mieszkali w schronisku prowadzonym przez Franciszke Lotek, na polnocno-wschodnim zboczu gory, a takze u wielu miejscowych gospodarzy.
Mimo trudnosci gospodarczych, w duzej mierze dzieki otrzymanym naleznosciom z tytulu wywlaszczenia gruntow pod zalew
i szybowisko, w roku 1936 podjeto decyzje o budowie kosciola pod wezwaniem NMP Nieustajacej Pomocy dla mieszkancow Miedzybrodzia, Czernichowa i Tresnej. Projektantem kosciola byl inz. arch. Leon Poleski z Krakowa. Piecze nad budowa sprawowal proboszcz parafii Stary Zywiec ks. Jozef Zabrzeski. Wybuch wojny w 1939 roku spowodowal, ze budowle w pospiechu wadliwie zakonczono. W tym stanie kosciol przetrwal do 1957 roku. Pierwszym proboszczem nowej parafii byl od roku 1940 do lipca 1947 roku ks. Franciszek Kapuscinski (z Oswiecimia).
c.d.n.
Jozef Pszczolka
|
