Azaliawypoczynek Projektowanie stron wwwweb design Serwis ŻywiecczyznyŻywiec Salon fordford Nieruchomościnieruchomości SONnieruchomosci Beskidywakacje wczasy Eurofiranyfirany zasłonydekoracje Projektowanie stron internetowychprezentacje multimedialne

Nad Sołą i Koszarawą - nr 24 (199) - 15 XII 2006

  |spis treści|   |archiwum|   |strona główna|   |następny artykuł|



70 lat zywieckiego muzeum

W dniu 16 grudnia 2006 roku odbyly sie uroczystosci jubileuszowe 70-lecia powstania zywieckiego muzeum. 70 lat to niewiele w porownaniu z przeszlo 700-letnia historia miasta i regionu. Tym bardziej, ze zyja jeszcze ludzie, ktorzy uczestniczyli w powstawaniu tej placowki.
Historia. Mysl gromadzenia zbiorow muzealnych z ziemi zywieckiej rzucil w 1925 r. Tadeusz Charlewski - dyrektor Zenskiego Seminarium Nauczycielskiego w Zywcu i zarazil tym pomyslem nauczycieli geografow i ich wychowankow szkoly. Muzeum zywieckie zawdziecza swoje powstanie preznie dzialajacemu w Seminarium kolu krajoznawczemu z opiekunami: Maria Zajaczkowska i Halina Czapelska na czele. W 1933 w gmachu Seminarium odbyla sie wystawa rzemiosla, rolnictwa i przemyslu, na ktorej zaprezentowano okolo 10 tys. eksponatow, ktore daly poczatek muzeum szkolnemu. Po likwidacji Seminarium w 1936 r. zbiory te przekazane zostaly Sekcji Milosnikow Zywiecczyzny przy TSL i przeniesione do nowego lokalu w Rynku, a ich kustoszem zostal Michal Jeziorski (zamordowany w Dachau w 1942 r.). W czasie okupacji Niemcy wywiezli wiekszosc zbiorow, a w 1945 roku w siedzibie muzeum ulokowane zostalo niemieckie dowodztwo odcinka frontu. Po wojnie czesc obiektow odzyskano, pozostale zaginely. Schede po Jeziorskim w zakresie muzealnictwa i zbieractwa objal Jan Studencki "Sobek" (1902-1979), malarz, nauczyciel plastyki w zywieckich szkolach srednich, ktory wkrotce rzucil szkole i zajal sie wylacznie gromadzeniem zbiorow, ich ewidencjonowaniem i staraniami o pozyskanie dla nich nowej siedziby - "Siejby", co uwienczone zostalo sukcesem w roku 1960. Kustoszowal Studencki w "Siejbie" do roku 1972 r. - wzbogacal zbiory, wspieral tworcow ludowych, organizowal wystawy. Przede wszystkim zas byl pomyslodawca i wspolautorem istniejacej do dzis w muzeum izby goralskiej. Funkcje dyrektora placowki po Janie Studenckim objela w 1973 roku Magdalena Meres - z wyksztalcenia etnograf, pracownik muzeum od 1956 roku. Okazala sie godna kontynuatorka swoich poprzednikow. Caly swoj talent, zdolnosci organizatorskie poswiecila rozwojowi muzeum, ktoremu z kazdym rokiem przybywalo eksponatow, wystaw, konkursow itp. Od roku 1991, w ktorym to M. Meres odeszla w stan spoczynku, rotacja na stanowisku dyrektora muzeum byla znaczna. Funkcje te pelnili kolejno: Jan Golab, Barbara Rosiek, Wojciech Blasiak, Krystyna Grajny, a od 1999 roku Anna Tuleja. W samym tylko 2003 roku muzeum zywieckie odwiedzilo ponad 15 tysiecy osob. Zwiedzajacy mieli wowczas do dyspozycji dzialy: historyczny, etnograficzny, pamiatki cechowe, dzial przyrodniczy, chate goralska z polowy XIX wieku.
Dla badaczy dziejow regionu do dyspozycji stoi biblioteka naukowa, ktora w dziale ksiazek oferuje 9100 pozycji. Najstarsza ksiazka jest z roku 1720. Ale np. tylko tu, w Zywcu, mozna poczytac "Slownik geograficzny Krolestwa Polskiego i innych krajow slowianskich" z roku 1884, przedwojenne "Gronie", "Karte Groni" itp. W dziale archiwaliow jest 1564 pozycji: rekopisow, maszynopisow, czasopism, map, planow, protokolow itp. W dziale fotograficznym jest 1030 pozycji. Najstarsze zdjecie z roku 1880. Tu zaintrygowaly mnie wielkoformatowe teki Tadeusza Janicha, a w nich kronikarskie zapiski, dyplomy i doskonalej jakosci fotografie dotyczace dziejow zywieckiego "Sokola" i zalozonej przez niego druzyny skautow zywieckich.
W dziale historyczno-artystycznym najwiekszym zainteresowaniem zwiedzajacych cieszy sie stroj mieszczek zywieckich. Przed wojna w 1937 roku, po swiecie gor w Wisle w czasie tourne po Polsce, ubrane w te stroje dziewczeta "powalily na kolana" pol Warszawy. W powojennych czasach stroj spopularyzowal Zespol "Slask", "Ziemia Zywiecka" i "Pilsko". Super eksponatem jest "Dziejopis" Andrzeja Komonieckiego, zdjety juz z polek po tym co stalo sie 14 sierpnia 1977 roku, kiedy jeden z mieszkancow Zywca wlamal sie do muzeum i dokonal kradziezy tego dziela i innych jeszcze waznych dla miasta archiwaliow - na szczescie odzyskanych. Przebogaty jest dzial etnograficzny. Dominuja tu stroje gorali zywieckich, sprzety i narzedzia gospodarstwa domowego, zdziorty szalasnicze, pasterskie instrumenty muzyczne, maski obrzedowe "dziadow" i zablockich "jukacy", zabawki dla dzieci rodem z Lachowic, Stryszawy i Pewli Wielkiej. Po rzemieslnikach i cechach zywieckich ostaly sie rozne nadawane im przywileje, ozdobne skrzynie cechowe, obrazy patronow cechowych, obeslania itp.
Z zabytkow sakralnych na uwage zasluguje drewniana, polichromowana rzezba gotycka swietej Anny Samotrzeciej z roku 1380, przedstawiajaca swieta Anne i Marie z Dzieciatkiem. Rzezba pochodzi z kosciola Swietego Krzyza.
Dzieci i mlodziez szkolna pasjonuja sie eksponatami wypchanych zwierzat: ptakow i ssakow zamieszkujacych zywieckie lasy. Darczynca tej grupy eksponatow byl Karol Olbracht Habsburg, ktory rowniez w tej placowce pozostawil swoj slad.
Waznym ogniwem pracy muzeum jest dzialalnosc wystawiennicza i oswiatowa. Dominuja wystawy pokonkursowe, organizowane przez muzeum przewaznie dla tworcow ludowych, malarzy, rzezbiarzy, modelarzy, kolekcjonerow, fotografow. Pracownicy muzeum przeprowadzaja w szkolach i w muzeum specjalne lekcje muzealnicze, majace na celu przyblizenie im dziejow miasta i regionu zywieckiego. Muzeum prezentuje takze kulture zywiecka poza Zywcem. Czyni to poprzez organizacje wystaw czasowych w innych miastach w kraju i za granica. Wystawy takie mialy miejsce w Sosnowcu, Wadowicach, Bedzinie, Gilowicach, Rybniku, Nowym Saczu i w Brukseli, i wielu innych miastach.
Muzeum zywieckie od poczatku swego istnienia sprawuje mecenat nad tworcami ludowymi w dziedzinie bibulkarstwa, zabawkarstwa, malarstwa na szkle, rzezby, rzemiosla artystycznego.
W roku 1988 powstal terenowy oddzial muzeum zywieckiego "Stara chalupa" w Milowce. Placowka powstala na bazie wykupionego domu z roku 1739. W 1991 r. "Stara chalupe" przejal w posiadanie Urzad Gminy w Milowce.
O preznosci dzialania regionalnego i pozytywnym oddzialywaniu zywieckiego muzeum swiadcza powstajace muzea prywatne w Lipowej, Ciscu (Jan Talik), oraz izby i kaciki regionalne przy GOK-ach i szkolach.

Tekst i foto: Hieronim Wozniak

do góry


Copyright © Nad Sołą i Koszarawą. Wszystkie prawa zastrzeżone.