Życiorysy na Żywiecczyźnie
ZYGMUNT PONIEDZIAŁEK
 |
Urodził się 7 września 1929 roku w Tuchorzy. Ojciec
był pracownikiem parowozowni PKP w Wolsztynie, na zachodnim krańcu
Wielkopolski, tuż przy granicy z Niemcami. Matka prowadziła gospodarstwo
domowe, wykazując wielką troskę o staranne wychowanie dzieci.
W miejscowej szkole, poza wiedzą podstawową, otrzymał wychowanie
patriotyczne, co miało wpływ na jego zainteresowania zawodowe
i społeczne. Początkiem wojny uczęszczał do szkoły niemieckiej
dla polskich dzieci. Przed ukończeniem szkoły wraz z rodziną
został przesiedlony do pobliskiego Mariankowa, gdzie już jako
14-letni chłopiec musiał pracować
u niemieckiego rolnika. Potajemnie wzbogacał swoją wiedzę z podręczników
geografii, historii i języka polskiego, co zaowocowało, że po
wyzwoleniu rozpoczął naukę
w wolsztyńskim gimnazjum. Udzielał się społecznie jako instruktor
w ZHP i działacz Związku Walki Młodych. Od 1947 do 1949 był uczniem
Liceum Pedagogicznego
w Sulechowie, po czym rozpoczął pracę nauczycielską w Szkole
Powszechnej, łącząc ją z pracą społeczną i organizacyjną w ZMP
i ZHP. |
Jako wyróżniający się nauczyciel i społecznik
został skierowany do Kielc, gdzie zdobywał wiedzę w ramach Państwowego
Wyższego Kursu Nauczycielskiego. Tam też poznał swoją przyszłą
małżonkę, z którą przywędrował na Żywiecczyznę.
Pracę na Żywiecczyźnie rozpoczął na stanowisku Kierownika
Szkoły Powszechnej
w Nieledwi. Tutaj okazał się doskonałym organizatorem i społecznikiem.
Wielokrotnie wybierano go na radnego Gminnej Rady Narodowej w Milówce
i angażowano do pracy społecznej w powiecie i województwie. Należąc
do Ogniska Związku Nauczycielstwa Polskiego w Milówce przez 12 lat
prowadził szkolenie problemowe w ramach samokształcenia zawodowego
nauczycieli. Rozmiłowany w urokach Żywiecczyzny zaangażował się w
działalność Sekcji Historycznej Towarzystwa Miłośników Ziemi Żywieckiej.
Dla pogłębienia wiedzy w roku 1955 podjął studia zaoczne na Wydziale
Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie uzyskał tytuł magistra
historii. Tytuł pracy magisterskiej to "Wieś żywiecka w okresie
kształtowania się gospodarki folwarcznej XVI - XVII wiek". Rzetelnie
napisana praca magisterska, oparta na wnikliwych badaniach źródłowych
i terenowych tak zainteresowała członków komisji egzaminacyjnej,
że zachęcili autora do kontynuowania badań w ramach studiów doktoranckich
na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Pomimo trudności komunikacyjnych,
dzięki sile woli i zamiłowaniu do wiedzy o Żywiecczyźnie, cel został
osiągnięty, Zygmunt Poniedziałek uzyskał stopień naukowy: Doktora
Nauk Humanistycznych.
W okresie studiów doktoranckich objął stanowisko dyrektora Szkoły
Podstawowej nr 3 w Żywcu - Sporyszu, a przez to jeszcze bardziej
związał się z Żywcem. Dzięki aktywności dyrektora, szkoła wzbogaciła
się
o zespół boisk sportowych i przyległy park rekreacyjny. Jako harcmistrz
zadbał o rozwój szeregów harcerskich i zuchowych, zorganizował Harcerską
Izbę Pamięci. Zadbał również o upamiętnienie nauczycieli tej szkoły,
zamordowanych przez hitlerowców, umieszczając w hallu tablicę pamiątkową
z ich nazwiskami. W szkole powstały nowe pracownie przedmiotowe,
zespoły muzyczne i sportowe.
Decyzją Wojewody Bielskiego Zygmunt Poniedziałek został powołany
w skład Wojewódzkiej Komisji d/s Reformy Systemu Edukacji Narodowej,
województwa bielskiego. Jego działalność pedagogiczna i społeczna
zostały docenione i otrzymał wiele znaczących wyróżnień: srebrną
i złotą odznakę Janka Krasickiego, Medal 35-lecia ZMP, odznakę Tysiąclecia
Państwa Polskiego oraz Złoty Krzyż Zasługi. Jako wyjątkowo aktywny
członek, w 1974 roku został wybrany na stanowisko Prezesa Zarządu
Głównego TMZŻ. Funkcję tę pełnił nieprzerwanie przez 15 lat. Z jego
inicjatywy zostały poczynione starania w sprawie wznowienia wydania
Dziejopisu Żywieckiego w całości, co zostało wykonane i unikalna
osiemnastowieczna kronika stała się ogólnie dostępna. Zorganizowano
też jubileuszowe obchody 50-lecia TMZŻ, przeniesiono siedzibę Zarządu
Głównego do odrestaurowanej oficyny zamkowej, zorganizowano sesję
naukową, a pamięć Andrzeja Komonieckiego i członków założycieli Sekcji
Miłośników Żywiecczyzny uczczono pamiątkowymi tablicami. Działalność
ta została doceniona przez Ministerstwo Kultury i Sztuki wyróżnieniem "Zasłużony
Działacz Kultury". Niewątpliwym wyróżnieniem było powołanie
go w 1984 roku w skład Wojewódzkiej Rady Kultury w Bielsku-Białej.
Przyczynił się jako członek - założyciel do powstania Beskidzkiego
Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego. Angażował się w pracę kulturalno-społeczną
i naukową nie tylko na Żywiecczyźnie. Znany był w regionie krakowskim,
za co otrzymał srebrną odznakę "Za Zasługi dla Ziemi Krakowskiej",
a także za działalność na Podbeskidziu "Za Zasługi dla Województwa
Bielskiego".
Z dniem 1 grudnia 1979 roku został mianowany dyrektorem Zespołu Szkół Rolniczych
w Żywcu-Moszczanicy. I tu powszechnie lubiany, dał się poznać jako doskonały
pedagog, organizator i zarządca. Uporządkował i zagospodarował otoczenie zabytkowego
pałacu, a w jego wnętrzu zorganizował "Izbę Pamięci Ruchu Młodzieżowego
Ziemi Żywieckiej", będąc jej kustoszem do 1985 roku. Za całokształt działalności
na rzecz rozwoju kultury miasta Żywca nadano mu w 1976 roku najwyższe odznaczenie
lokalne "Medal za Zasługi dla Miasta Żywca",
a za trzydziestoletnią wzorową pracę pedagogiczną Rada Państwa odznaczyła go "Krzyżem
Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski".
Niedługo po przejściu na emeryturę
w 1984 roku zamieszkał w miejscowości Nowe Dwory w powiecie wadowickim, będąc
nadal aktywnym w pracy wydawniczej, dotyczącej wspomnień z dzieciństwa, okupacji
i czasów powojennych. Jest autorem dwunastu publikacji w wydawnictwie TMZŻ "Karta
Groni" z lat 1976-1989.
Na podstawie opracowania Grażyny Gransort
do druku przygotował:
Józef Pszczółka
|
