Czas przypomnieć ojców dzieje c.d.
MIĘDZYBRODZIE BIALSKIE c.d.
Poza oddaniem do użytku zapory wodnej "Porąbka" i wybudowaniem
nowej drogi łączącej Kęty z Żywcem (opisanych w poprzednim wydaniu
NSiK), ważnym wydarzeniem okresu międzywojennego było uruchomienie
w roku 1938 urzędu pocztowego. Do wsi, na wypoczynek letni, przyjeżdżało
coraz więcej wczasowiczów, szczególnie do nowo pobudowanych budynków.
Tu uprawiano sporty wodne i podziwiano szybowce startujące ze zbocza
Góry Żar, gdzie od roku 1936 istniało lotnisko sportowe
i szkoła szybowcowa.
Wybuch II wojny światowej i okupacja hitlerowska poczyniły dotkliwe
spustoszenia wśród mieszkańców Międzybrodzia. W kampanii wrześniowej
zginęło 11 osób, a ponadto co najmniej 30 straciło życie w różnych
okolicznościach okupacyjnych, w tym w obozach zagłady. W 1941 roku
ponad sto rodzin zostało wysiedlonych, a ich domy, pole i inwentarz
zajęli osadnicy niemieccy. Młodych mężczyzn i kobiety wywieziono
w głąb Rzeszy do pracy na roli lub w przemyśle. Nawet 14-letnie dzieci
musiały pracować u niemieckich osadników. Ograniczono naukę szkolną,
wprowadzono kartkowy system żywieniowy i obowiązkowe dostawy (kontyngent).
Mimo tego międzybrodzianie nie tracili nadziei, do czego wydatnie
przyczyniał się ks. Jan Banaś (1901-1984), który słowem i czynem
pomagał nie tylko najbliższym. Wraz z ks. Stanisławem Prochotem i
innymi organizowali żywność dla więzionych i lekarstwa dla żołnierzy
Armii Krajowej, ostrzegali i chronili miejscowych przed aresztowaniami
i wywózką "na roboty". W lipcu 1942 roku oddział Gwardii
Ludowej przeprowadził akcję zbrojną na posterunek policji niemieckiej.
Udało się też ochronić zaporę przed wysadzeniem przez uciekających
już hitlerowców. Żołnierze radzieccy wyzwolili Międzybrodzie w ostatnich
dniach stycznia 1945 roku, jednak ich stacjonowanie trwało jeszcze
ponad miesiąc, co przyczyniło się do braku żywności i paszy na przednówku.
Ponadto, z powodu walk
o Żywiec, schroniło się tu dużo rodzin z terenów objętych walkami.
Okres powojenny to czas dynamicznego rozwoju gospodarczego i kulturowego
wsi. Usunięto zniszczenia wojenne, w 1946 roku uruchomiono międzymiastową
linię telefoniczną, a w 1950 roku zelektryfikowano wieś. Coraz więcej
ludzi znajdowało zatrudnienie w przemyśle w Białej i Bielsku. Wielu
przebywało przez dni robocze w zakładowych sypialniach, a na niedzielę
wracało do domu przez Straconkę i Przegibek. Powszechnie używanym
środkiem lokomocji były rowery, którymi dojeżdżano do Pietrzykowic,
aby pociągiem dojechać do przystanku Biała-Lipnik. W latach 1952-1953
uruchomiono komunikację PKS z Bielska do Międzybrodzia i Żywca, a
także Międzybrodzie-Oświęcim. Końcem lat 50-tych komunikacja PKS
zapewniała dogodny dojazd w wymienionych kierunkach.
Ważnym wydarzeniem było oddanie do użytku w roku 1952 remizy strażackiej,
budowanej "pod Brodkiem" w czynie społecznym w latach 1948-1952.
W strażnicy, zwanej "Belwederem", poza pomieszczeniami
OSP wygospodarowano sale na potrzeby Państwowego Ogniska Muzycznego.
Do tradycji należało, że życie kulturalne rozwijało się wraz z organizacją
strażacką. Poza istniejącą od roku 1914 orkiestrą, w roku 1946 przy
jednostce OSP zorganizowano grupę żeńską z sekcjami: chóralną, ratowniczą,
PCK, teatralną i sportową. W baraku junackim wystawiano sztuki teatralne,
odbywały się uroczystości z udziałem zespołów muzykujących i popisy
instrumentalne członków ogniska muzycznego. Warto podkreślić, że
inicjatorem budowy remizy i wielu innych inwestycji, a także założenia
jedynego w woj. krakowskim Państwowego Ogniska Muzycznego był ksiądz
Jan Banaś. On też prowadził zespół chóralny, a także sprawował pieczę
nad orkiestrą. Doskonale układała się współpraca ks. Banasia z wikariuszem-rezydentem
ks. Karolem Maultzem, który prowadził naukę gry na instrumentach.
Obaj byli wyjątkowo muzycznie uzdolnieni i nadzwyczaj aktywni społecznie.
Innym ważnym wydarzeniem było otwarcie w budynku starej szkoły (dawny
Dom Katolicki) w 1956 roku Ośrodka Zdrowia z Izbą Porodową i apteką.
Korzystali z nich także mieszkańcy sąsiednich wiosek. W roku 1961
oddano do użytku Szkołę Podstawową Nr 2 w Międzybrodziu Bialskim
- Żarnówce. W tym też okresie ukończono budowę drogi z Międzybrodzia
do Bielska-Białej przez Straconkę, którą przez krótki czas kursowały
autobusy PKS. Lata 60-te to okres dynamicznego rozwoju turystyki
wokół Jeziora Międzybrodzkiego. W latach 70-tych wybudowano tu kilkanaście
ośrodków wypoczynkowych.
Mieszkańcy Międzybrodzia Bialskiego mogą się szczycić wieloma sukcesami.
Księża, naukowcy, artyści, wojskowi, tu się urodzili i tutaj wracali.
Byli i są tacy, którzy całe życie spędzili w Międzybrodziu. Poza
już wymienionymi, warto pamiętać o takich jak: Maria Gizela Kłosińska
- nauczycielka, Maria Martyniak - poetka ludowa, Alojzy Kołek - artysta
rzeźbiarz i wielu innych.
Pamięć o nich utrwalają żyjący i działający w różnorodnych organizacjach:
od OSP, poprzez niedawno reaktywowane Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół",
Koło Gospodyń Wiejskich i istniejący przy nim Zespół Pieśni "Międzybrodzianka",
a także Towarzystwo Miłośników Międzybrodzia. Zespół "Międzybrodzianka" zaistniał
w roku 1972. Jego kierownikiem był stały mieszkaniec Międzybrodzia
i twórca wielu pieśni o Międzybrodziu Ludwik Konior. Obecnie pani
Krystyna Bander wytrwale kontynuuje dobre tradycje zespołu.
Od 1985 roku istnieje i prowadzi aktywną działalność Towarzystwo
Miłośników Międzybrodzia, powstałe z inicjatywy Mieczysława Czulaka,
będącego przez ponad 20 lat Prezesem Zarządu. Poprzez dziewięć wydawnictw,
w większości autorstwa M. Czulaka, TMM przyczynia się do zachowania
w pamięci historii wsi i jej mieszkańców, a także utrwalania dawnych
zwyczajów i obrzędów.
Nie dopuśćmy do zaprzepaszczenia tego dorobku.
Józef Pszczółka
