Czy wiecie że?
* W 1945 roku majątki ziemskie Habsburgów, Kępińskich
z Moszczanicy i Klobusa z Łodygowic, Tarnowskich w Suchej zostały
rozparcelowane, a w części upaństwowione. Pierwsze akty nadania ziemi
wręczano w czasie manifestacji robotniczej na Rynku żywieckim w dniu
1 maja 1945 r. Na terenie byłego powiatu żywieckiego ziemią z reformy
rolnej nadzielono 349 rodzin małorolnych i 122 rodziny fornalskie.
* Na ziemiach dworskich powstały szkoły rolnicze w Łodygowicach (Gimnazjum
Rolnicze Męskie) i szkolne gospodarstwo, zaś w dawnym majątku w Wieprzu
powstał PGR, a pałac Habsburgów przeznaczono na szkołę drzewną i
leśną (obecnie Zespół Szkół Leśnych i Drzewnych).
* Lasy pańskie zostały upaństwowione i oddane pod zarząd nadleśnictw
w Jeleśni, Lipowej, Porąbce, Rycerce, Suchej, Ujsołach, Węgierskiej
Górce i Żywcu. Nadleśnictwa te podporządkowane zostały Zespołowi
Nadleśnictw z siedzibą w Żywcu.
* Kpt. Józef Magórski - Ciapka, rodem z Cięciny, uczestnik wojen
1914-1920, kampanii wrześniowej 1939, ruchu oporu (1939 - 1945),
po zakończeniu wojny w 1945 roku założył w Cięcinie Prywatne Wiejskie
Koedukacyjne Gimnazjum, którego był dyrektorem. Po uruchomieniu kolei
Żywiec - Zwardoń uczniowie tej szkoły przenieśli się do Żywca, a
J. Ciapka został dyrektorem gimnazjów w Zambrowie i Busku Zdroju.
* W 1945 r. i w latach następnych ukształtował się pion spółdzielczości
wiejskiej pod nazwą Gminna Spółdzielnia "Samopomocy Chłopskiej".
W 1949 r. na wsiach żywieckich istniało już 13 GS-w, które dysponowały
85 sklepami. W 1950 roku w powiecie żywieckim w Spółdzielni SChł.
zrzeszonych było 11892 członków.
* 12 października 1945 r. Oddział Partyzancki "Armia Krajowa" (23
żołnierzy) pod dowództwem kpt. Antoniego Płanika "Roman" i
jego zastępcy Antoniego Andrzejewskiego "Andrzej", "Kirbis" ujawnił
się wraz z Obwodem "Bojowica" na Rynku w Żywcu i zdał broń.
W kościele w Zabłociu odbyła się uroczysta Msza święta, a potem przemarsz
przez miasto na Rynek, gdzie odbyła się defilada, ostatni apel. Tak
zakończył się kolejny etap partyzantki Armii Krajowej Ziemi Żywieckiej.
* W lipcu 1945 r. w Żywcu powstał Oddział Państwowego Urzędu Repatriacyjnego
(PUR). Kierownikiem oddziału był Józef Jagosz. Zadaniem PUR-u było
organizowanie akcji zasiedlania ziem zachodnich. Do końca lipca 1945
r. z Żywiecczyzny wyjechało na zachód 24 331 osób, w sierpniu 1272
rodziny, czyli 4772 osoby, we wrześniu 407 rodzin - 1803 osoby, w
październiku 283 rodziny - 1196 osób. Razem do listopada 1945 roku
Żywiecczyznę opuściło 9 385 rodzin - 32 102 osoby, tj. tyle samo
ile miasto Żywiec liczyło w roku 2000. W grudniu 1945 r. wyjechały
jeszcze 152 rodziny (399 osób). Na wiosnę 1946 roku wyjechało 288
rodzin (1246 osób). W czerwcu żywiecki Oddział PUR został zlikwidowany.
W jego miejsce powstał Komitet Osadniczo-Przesiedleńczy. W lipcu
1946 roku wyjechały jeszcze 32 rodziny do powiatów Kożuchów i Rydzbach
i na tym w zasadzie zorganizowana akcja przesiedleńcza z powiatu
żywieckiego została zakończona. W 1947 roku Powiatowa Rada Narodowa
w Żywcu zaplanowała jeszcze przesiedlenie 8000 rodzin, ale brak jest
informacji czy zamierzenie to zostało zrealizowane. W 1949 r. powołano
gminne komitety przesiedleńcze w celu rozładowania przeludnienia
w powiecie, ale w roku tym wyjechało na zachód zaledwie 7 rodzin.
W roku 1953 wyjechały jeszcze 32 rodziny i na tym był koniec zorganizowanej
akcji przesiedleńczej z Żywiecczyzny na Ziemie Zachodnie. Bronisław
Grzegorzek podaje, że z samej tylko Sopotni Małej w 1945 roku na
Ziemie Odzyskane wyjechało 70 rodzin. Byli to przeważnie wysiedleńcy,
którzy po powrocie w rodzinne strony nie zastali swoich domostw,
albowiem zostały one zburzone przez osadników niemieckich.
Redaguje H. Woźniak
