ELEKTROWNIE WODNE CHLUBĄ ŻYWIECCZYZNY /cd./

Nad Sołą i Koszarawą - nr 4 (179) - rok IX - 15 Luty 2006

ELEKTROWNIE WODNE CHLUBĄ ŻYWIECCZYZNY /cd./

Bardzo korzystne warunki topograficzne w rejonie przełomu rzeki Soły przez Beskid Mały oraz jej duże zasoby wodne predysponują ten teren dla rozwoju energetyki wodnej. Po uruchomieniu w 1953 roku elektrowni Porąbka, a następnie w roku 1967 elektrowni Tresna, zaistniały warunki do realizacji nowatorskich rozwiązań hydroenergetycznych. Ich efektem było uruchomienie w 1979 roku elektrowni szczytowo-pompowej Porąbka-Żar w Międzybrodziu Żywieckim. Jest to pierwsza w Polsce elektrownia podziemna.
Jest klasyczną elektrownią szczytowo–pompową przeznaczoną przede wszystkim do regulacji systemu energetycznego w czasie szczytów i zapadów obciążenia. Jej krótki czas rozruchu, wynoszący zaledwie 180 sek., kwalifikuje ją do pracy interwencyjnej. Jest sterowana z Krajowej Dyspozycji Mocy z Warszawy. O lokalizacji urządzeń elektrowni na stoku i wewnątrz góry Żar zdecydował duży spad przy małej odległości między zbiornikami oraz możliwość wykorzystania wody z istniejącego już sztucznego Jeziora Międzybrodzkiego.
Podstawowymi obiektami elektrowni są:
- zbiornik górny o pojemności 2 mln m3 zlokalizowany na górze Żar na wysokości 761 m n.p.m.
- dwie sztolnie upadowe o długości 872 m każda, stanowiące połączenie między zbiornikiem górnym, a budynkiem elektrowni,
- budynek elektrowni o wymiarach 124x27x40 [m], z nastawnią, zlokalizowany we wnętrzu góry Żar,
- komora wyrównawcza z szybem napływowym napowietrzającym,
- sztolnia odpływowa o długości 436 m prowadząca wodę do niecki wypadowej w dolnym zbiorniku,
- zbiornik dolny to zbiornik retencyjny elektrowni Porąbka o pojemności 28 mln m3 (Jezioro Międzybrodzkie),
- sztolnia transportowa o długości 480 m i przekroju 5 x 6 m, umożliwia transport pieszy i kołowy,
- sztolnia kablowa z kablami olejowymi łączącymi generatory (silniki) z napowietrzną rozdzielnią odłącznikową,
- szyb wentylacyjny o długości 147 m i średnicy 4 m.
W elektrowni zainstalowane są 4 hydrozespoły odwracalne, każdy o mocy 125 MW, które w zależności od potrzeb pracują w układzie pompowym jako silnik - pompa lub w układzie turbinowym jako turbina - generator. Urządzenia zainstalowane w sztolniach upadowych i odpływowej umożliwiają derywację, czyli odwracalność biegu wody. Czas pracy elektrowni w układzie turbinowym to 4 h, a w układzie pompowym 5,5 h.
Parametry techniczne elektrowni: moc zainstalowana 500 MW, moc pompowania 540 MW, średnia produkcja roczna 640 GWh, prędkość obrotowa pompo-turbin 600 obr./min., średni spad wody 420 m (max 440 m), przełyk maksymalny 35 m3/sek., moc silnika rozruchowego (krótkotrwała) 8 MW. Silnik rozruchowy, generator - silnik synchroniczny i turbina - pompa są zamocowane na jednej osi, stanowiąc hydrozespół. Każdy hydrozespół połączony jest z transformatorem blokowym o mocy znamionowej 150 MVA i napięciu znamionowym 13,8/240 kV. Całkowity ciężar maszyn i urządzeń 4030 t.

ZESPÓŁ ELEKTROWNI WODNYCH PORĄBKA-ŻAR S.A.
Zespół tworzą trzy elektrownie o łącznej mocy 533,6MW:
- Porąbka-Żar o mocy 500 MW - uruchomiona w roku 1979,
- Tresna o mocy 21 MW - uruchomiona w roku 1967,
- Porąbka o mocy 12,6 MW - uruchomiona w roku 1953.
ZEW Porąbka-Żar utworzono w roku 1980, gdy do nowo wybudowanej elektrowni dołączono dwie starsze (Porąbka i Tresna), należące do Zakładu Energetycznego Bielsko-Biała.

Józef Pszczółka

do góry