ELEKTROWNIE WODNE CHLUBĄ ŻYWIECCZYZNY
Rzeki Soła i Koszarawa były i są dla Żywiecczyzny dobrodziejstwem. Nad ich brzegami rozwijało się osadnictwo, ich korytem spławiano drewno do Wisły. Od pół wieku ich wody napędzają turbiny wytwarzające energię elektryczną. Wokół nich latem wypoczywa niezliczona ilość turystów prawie z całej Polski. Warto jednak pamiętać, że były też udręką. Dzień 26 czerwca 1958 roku, był dniem zalania i grozy dla Żywca i okolicy. W dniu tym woda płynęła Sołą w ilości 1382 m3/s, choć średni roczny przepływ wynosił 18,8 m3/s, a minimalny 1,0 m3/s.
Poprzez wybudowanie w latach 1936-1966 zapór wodnych: Porąbka w Międzybrodziu Bialskim, w Czańcu i Tresnej, ujarzmiono nurty Soły tworząc kaskadę tej kapryśnej rzeki. Powstały sztuczne Jeziora: Czanieckie, Międzybrodzkie
i Żywieckie. Uzyskano przez to zwiększenie przepływów minimalnych w rzece, co zapewnia trwałe zaopatrzenie w wodę Górnego Śląska. Jednocześnie zabezpieczono Kotlinę Oświęcimską przed następstwami powodzi, a także powstała możliwość energetycznego wykorzystania rzeki Soły.
A wszystko zaczęło się tam, gdzie kończy się przełom Soły przez Beskid Mały.
1. HYDROELEKTROWNIA PORĄBKA
Z inicjatywy Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Gabriela Narutowicza w roku 1928 na północnym krańcu Międzybrodzia Bialskiego, dawniej Kobiernickiego, rozpoczęto budowę zapory. Warto przypomnieć, że Międzybrodzie Bialskie powstało w 1923 roku, po połączeniu dwóch samodzielnych gromad, tj. Międzybrodzia Kobiernickiego i Międzybrodzia Lipnickiego. Natomiast nazwa ZAPORA PORĄBKA przyjęła się dlatego, że w Porąbce znajdowały się biura, magazyny, pomieszczenia dla robotników i tam kierowane były transporty urządzeń. Po wykonaniu dwóch sztolni i obu przyczółków zapory prace budowlane zostały przerwane z powodu kryzysu gospodarczego. Wznowiono je w 1934 roku, a uroczystego otwarcia dokonano 13 grudnia 1936 roku. Konstrukcja zapory jest ciężka, betonowa. Składa się z 18 sekcji w tym 5 przelewowych, 10 przepływowych (dennych) oraz 3 sekcji z przepustami zasilającymi 3 turbiny wodne. W wyniku spiętrzenia wód powstało Jezioro Międzybrodzkie o pojemności 28,4 mln m3 i powierzchni 367 ha.
Hydroelektrownia była budowana w latach 1951-1954,
a kompleksowo zmodernizowana w latach 1995-1996. Posiada 3 turbozespoły wytwarzające energię elektryczną
o mocy 12,6 MW i daje produkcję średnio-roczną 25 mln kWh. Od 1980 roku hydroelektrownia Porąbka weszła
w skład Zespołu Elektrowni Wodnych Porąbka-Żar. O następnych hydroelektrowniach na Żywiecczyźnie poinformujemy Szanownych Czytelników w kolejnych numerach NSiK.
* * * * * * * * * * *
To warto wiedzieć:
pierwsza na świecie elektrownia została uruchomiona 4 września 1882 roku w Nowym Jorku, uruchomienie elektrowni we Wrocławiu nastąpiło już w 1891 roku, a w Krakowie w 1905 roku, w Bielsku uruchomiono elektrownię 13 września 1893 roku, a zlikwidowano w 1960 roku - były to 3 pionowe tłokowe maszyny parowe napędzające 3 generatory 110 V o mocy 130 kV każdy, w roku 1929 rozpoczęto budowę linii 30 kV Bielsko-Żywiec
i stację transformatorowo-rozdzielczą 30/6kV, co umożliwiło elektryfikację miasta.
Józef Pszczółka
