PORADNIA PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNA W ŻYWCU " O POMOCY
LOGOPEDYCZNEJ"
Logopedia jest nauką zajmującą się całością zagadnień związanych z komunikacją językową. Analizuje je z punktu widzenia różnych dyscyplin, np. w ujęciu: medycznym, lingwistycznym, psychologicznym, pedagogicznym, artystycznym itd. oraz we wszystkich zakresach (od wzorca, poprzez normę do patologii). Przedmiotem badań logopedii są różne zaburzenia w nabywaniu kompetencji językowych oraz komunikacyjnych, a także ich skutki w postaci różnorodnych zaburzeń mowy.
Aby ułatwić zrozumienie problemów związanych z zaburzeniami mowy oraz konieczności podjęcia terapii logopedycznej, przedstawimy kilka najczęściej zadawanych przez rodziców pytań i udzielimy na nie w kilku zdaniach odpowiedzi:
- Co jest normą w rozwoju mowy dziecka?
Za normę, czyli prawidłowy rozwój mowy przyjmuje się następujące osiągnięcia:
a/ ok. 2-3 miesiąca życia pojawia się głużenie, zwane też gruchaniem, polegające na wydawaniu przez dziecko niezbyt intensywnych, trudnych do opisania dźwięków np.: "aa", "oo", "uu", "guu",
b/ ok. 5-6 miesiąca głużenie przekształca się w gaworzenie, czyli emitowanie i powtarzanie sylab, np.: "ma - ma", "ba - ba - ba" itp.,
c/ 8-9 miesiąc, dzieci reagują adekwatnie na niektóre wypowiedzi i polecenia rodziców kojarząc niektóre dźwięki mowy z przedmiotami,
d/ 1-2 rok życia, wypowiadają ze zrozumieniem początkowo od kilku wyrazów, później następuje szybkie narastanie zasobu słownika dziecka do 300 - 400 słów,
e/ w wieku od 3-7 roku życia następuje okres rozwoju swoistej mowy dziecięcej.
- W jakim wieku dziecka należy się martwić, że jego mowa jest niewyraźna, trudna do zrozumienia lub zaburzona?
Jeżeli mowa nie rozwinęła się u dziecka 3-letniego lub do ukończenia 6-go roku życia nie wypowiada ono poprawnie wszystkich głosek, jest to sygnał dla rodziców, że należy skonsultować się ze specjalistą.
- Ocena mowy jest zjawiskiem subiektywnym i wobec tego, do kogo mogą się zwrócić rodzice w przypadku podejrzenia nieprawidłowości w mowie dziecka?
W razie wątpliwości rodzice mogą zwrócić się do specjalisty logopedy lub poprosić o pomoc nauczyciela w przedszkolu czy szkole.
- Czy nieprawidłowa artykulacja może być spowodowana zmianami chorobowymi?
Zdarza się, że dziecko mówi niewyraźnie z powodu krótkiego wędzidełka, trzeciego migdałka, różnego typu schorzeń neurologicznych, laryngologicznych lub zaburzeń słuchu.
- Gdzie prowadzane są badania i terapia logopedyczna?
Na terenie naszego powiatu można z nich skorzystać w dwóch Poradniach Psychologiczno-Pedagogicznych: w Żywcu i w Węgierskiej Górce. Są to placówki oświatowe, które prowadzą badania i terapię logopedyczną nieodpłatnie. Terapia zaburzeń mowy prowadzona jest także przez kilka gabinetów logopedycznych działających na podstawie umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia.
- Jaki jest przebieg terapii logopedycznej?
Terapia logopedyczna obejmuje:
a/ wstępną diagnozę stanu rozwoju mowy i jej aktualnych uwarunkowań,
b/ oszacowanie prawidłowości lub nieprawidłowości występujących w mowie i języku dziecka,
c/ podjęcie decyzji odnośnie ewentualnej konsultacji z innymi specjalistami (pediatrą, ortodontą, neurologiem dziecięcym, psychologiem, laryngologiem itd.),
d) rozpoczęcie terapii logopedycznej (wywoływanie zaburzonych głosek, ćw. oddechowe, artykulacyjne - usprawniające język
i wargi itd.).
- Jak długo trwa taka terapia?
W zależności od rodzaju występujących zaburzeń, może ona obejmować kilkanaście spotkań, a w szczególnie trudnych przypadkach może trwać nawet przez kilka lat.
- Czy zaburzenia mowy występujące u dzieci są częstym zjawiskiem?
Przyjmuje się, że około 30% populacji dzieci ma problemy z prawidłową artykulacją, jednak większość z nich nie wymaga dłuższej terapii. Długofalowych oddziaływań terapeutycznych potrzebuje około15% dzieci.
- Czy można skorygować wady wymowy
u dzieci ze szkół podstawowych, gimnazjów lub szkół ponadgimnazjalnych?
Nigdy nie jest za późno na podjęcie terapii logopedycznej, jednakże im dziecko jest starsze, tym trudniej osiągnąć pożądany efekt, ze względu na zautomatyzowanie zaburzeń, czyli utrwalenie nieprawidłowych wzorców wymowy.
- Czy wady rozwoju mowy wiążą się z innymi zaburzeniami rozwojowymi?
Artykulacji odbiegającej od normy mogą towarzyszyć np. problemy związane z orientacją kierunkowo-przestrzenną, lateralizacją skrzyżowaną (dominacja prawej ręką i lewego oka), co w konsekwencji powoduje, że dziecko może mieć trudności z opanowaniem umiejętności poprawnego pisania i czytania.
Rozumiejąc wagę problemów związanych z zaburzeniami mowy, logopedzi Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Żywcu podejmują w szerokim zakresie działania diagnostyczne i profilaktyczne w przedszkolach i szkołach, z którymi poradnia współpracuje. Ponadto prowadzą bezpłatne konsultacje logopedyczne przy Katedrze NMP oraz przy Parafii Św. Floriana w Żywcu.
Logopedzi Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Żywcu mgr Violetta Haczek, mgr Agnieszka Fojcik
