MIASTO ŻYWIEC W DOKUMENTACH ARCHIWALNYCH
W bieżącym roku Oddział Archiwum Państwowego w Żywcu obchodzi 45. rocznicę swojego powstania. Z tej okazji 5 czerwca, w ramach Dni Żywca 2004, w salach ekspozycyjnych Starego Zamku otwarta została wystawa pt. "Miasto Żywiec w dokumentach archiwalnych" zorganizowana przez Archiwum Państwowe w Katowicach Oddział w Żywcu i Zespół Zamkowo-Parkowy w Żywcu. Uroczystość otwarcia uświetnili swą obecnością arcyksiężna Maria Krystyna Habsburg, Burmistrz Miasta Żywca Antoni Szlagor, senator RP Władysław Bułka, Dyrektor Archiwum Państwowego w Katowicach dr Zygmunt Partyka. Wystawę otworzyli organizatorzy: Bożena Husar kierownik Oddziału Archiwum Państwowego w Żywcu oraz Jan Gołąb Dyrektor Zespołu Zamkowo - Parkowego. Sale wystawowe zapełnili również licznie przybyli goście. Po części oficjalnej, podczas której nie zabrakło przemówień, życzeń i gratulacji, kierownik żywieckiego archiwum - pani Bożena Husar oprowadziła zebranych po wystawie, wyjaśniając znaczenie prezentowanych archiwaliów.
Najstarszym eksponatem znajdującym się na wystawie jest "Rocznik czyli zestawienie historycznych wydarzeń, które odnoszą się do okolic Żywca i Oświęcimia, opracowany przez Franciszka Augustina proboszcza miasta Żywca 1842". Pochodzący z Moraw ksiądz Augustin był proboszczem w Żywcu w latach 1820-1845. Pisał po niemiecku, gdyż językiem polskim nie władał zbyt dobrze. Dzieło to dopiero w czwartym rozdziale stanowi kontunuację Dziejopisu Andrzeja Komonieckiego, doprowadzając tym samym historię miasta do 1843 roku. Warto dodać, że kronika znajdująca się na wystawie została ostatnio poddana konserwacji i wkrótce zostanie wydana w tłumaczeniu na język polski.
W gablotach zostały wystawione niektóre akta z zespołu "Akta Miasta Żywca" przechowywanego w żywieckim archiwum: "Księga uchwał Rady Miejskiej w Żywcu" z lat 1899-1905, "Protokół posiedzeń i uchwał zwierzchności gminnej" z lat 1902-1919, "Księga meldunkowa obcych" z lat 1915-1931 oraz z zespołu "Akt Cechów Rzemieślniczych powiatu żywieckiego": "Księga uchwał Stowarzyszenia kowali, blacharzy, ślusarzy i pilnikarzy w Żywcu" z lat 1885-1912 i "Księga wyzwoleń cechu tkackiego oraz wykupna majstrowskiego i uczniowskiego" z lat 1779-1804. Ciekawym eksponatem jest również "Regulamin targowy" z roku 1923 określający m. in. dni targowe i zasady handlu żywym inwentarzem, a także "Kronika szkoły męskiej w Żywcu począwszy od roku 1558 zestawiona do roku 1869 przez Antoniego Dziopińskiego a w dalszym ciągu prowadzona przez Andrzeja Szewczyka" oraz "Pierwsze Sprawozdanie Dyrekcji C. K. Wyższej Szkoły Realnej w Żywcu za rok 1911". Na wystawie obejrzeć można również plan katastralny z 1844 roku, przedstawiający centrum miasta Żywca, a także plan miasta pochodzący z czasów okupacji.
Wśród prezentowanych archiwaliów nie mogło zabraknąć choćby kilku pamiątek rodziny Habsburgów (są to zdjęcia członków rodziny m.in. rodziny Habsburg w drodze na uroczystość zaślubin Renaty Marii Habsburg i Hieronima Radziwiłła w 1909 r., ślubne zdjęcie Mechtyldy Habsburg i Alfonsa v. Klossa oraz Deklaracja wstąpienia do Związku Byłych Więźniów Więzień i Obozów Koncentrancyjnych podpisana w 1947 roku przez Karola Olbrachta Habsburga).
Nieodłączną część historii naszego miasta stanowi browar. Na wystawie zaprezentowano plany architektoniczne niektórych budynków Arcyksiążęcego Browaru w Żywcu sporządzone przez Karola Pietschkę - architekta arcyksięcia Albrechta Fryderyka Habsburga; a także lustro reklamowe wykonane w zakładzie Laszkiewicza w Krakowie (z okresu międzywojennego), winietę kolorową z widokiem browaru i herbem Habsburgów oraz album Reprezentacji Krakowskiej Arcyksiążęcego Browaru z lat 20-tych ubiegłego wieku.
Znaczną grupę przechowywanych w Archiwum Państwowym w Żywcu akt stanowią plakaty i ogłoszenia. Ilustrują one różne wydarzenia kulturalne i społeczne miasta. Zatem zobaczyć można m. in. plakat z roku 1969 zapraszający na pierwszy festiwal "Żywieckie gody" z udziałem zespołów obrzędowych (kolędników z gwiazdą i turoniem). Można również oglądać dwa kolorowe plakaty wydane z okazji obchodów 700-lecia powstania miasta Żywca oraz plakat Festynu Sokoła z 20. 07. 1919 roku zorganizowanego przez Towarzystwo Gimnastyczne Sokół w Żywcu.
Całość wystawy uzupełniają nieprezentowane dotąd liczne zdjęcia oraz pocztówki z widokami Żywca, jego zabytków, ulic, często nieistniejących już budynków, począwszy od drugiej połowy XIX wieku po lata 60-te ubiegłego stulecia. Na uwagę zasługują również liczne winiety reklamowe działających w Żywcu przed II wojną światową różnego rodzaju zakładów, przedsiębiorstw i sklepów (np. rachunek drukarni i introligatorni Rudolfa Hoffmana czy apteki pod "Boską Opatrznością").
Prezentowane na wystawie "Miasto Żywiec w dokumentach archiwalnych" dokumenty, zdjęcia, plany są zaledwie wycinkiem zasobu przechowywanego w Oddziale Archiwum Państwowego w Żywcu. Przy wyborze archiwaliów organizatorzy kierowali się przede wszystkim ich atrakcyjnością dla potencjalnego odbiorcy, mając na uwadze nie tylko wartości merytoryczne, ale i walory estetyczne. Część prezentowanych dokumentów nie była wcześniej eksponowana.
Wystawę można oglądać w dniach od 5 czerwca do 15 sierpnia 2004 roku w salach Starego Zamku w Żywcu.
