Zmiany w służbie Straży Granicznej po przystąpieniu
Polski do Unii Europejskiej
Po przystąpieniu do Unii Europejskiej, granice Polski z Niemcami, Czechami, Słowacją i Litwą staną się granicami wewnętrznymi, jednak w okresie przejściowym, tj. do przystąpienia do Układu z Schengen, nadal będą ochraniane przez Straż Graniczną. Bowiem polskie służby ochrony porządku publicznego muszą wdrożyć system informatyczny SIS II, zapewniający dostęp do informacji o wszystkich notowanych na terenie Unii Europejskiej przestępstwach i sprawcach przestępstw. Jest to istotny warunek przystąpienia do Układu z Schengen. Ocenia się w przybliżeniu, że może to nastąpić w ciągu 2-3 lat od przystąpienia Polski do UE. Wówczas, stopniowo, bo w zależności od wdrożenia tych systemów informatycznych przez państwa sąsiednie - Czechy, Słowację i Litwę, granice z tymi państwami zostaną uznane za granice wewnętrzne Unii Europejskiej, a wówczas powstanie możliwości przekraczania tych granic przez obywateli Unii Europejskiej, a więc także przez obywateli polskich, w dowolnym miejscu i o dowolnej porze doby.
Jednostki graniczne Karpackiego Oddziału Straży Granicznej sukcesywnie przechodzą przekształcenia strukturalne służące dopasowaniu struktury oddziału Straży Granicznej do charakteru ochrony granicy w warunkach przynależności Polski do Unii Europejskiej. M.in. niektóre strażnice zostały połączone z Granicznymi Placówkami Kontrolnymi, co pozwala efektywnie wykorzystywać zasoby sprzętu technicznego, budynków, infrastruktury logistycznej itp. oraz służy nieustannemu doskonaleniu kwalifikacji zawodowych funkcjonariuszy Straży Granicznej wykonujących bardziej zróżnicowane zadania w ochronie granicy państwowej niż dawniej, gdy starano się specjalizować wyszkolenie funkcjonariuszy.
Na granicach wewnętrznych zniesiona zostanie kontrola celna już od 1 maja 2004 roku. Natomiast kontroli granicznej będzie nadal towarzyszyła kontrola drogowa, międzynarodowego transportu drogowego, radiometryczna, materiałów niebezpiecznych i odpadów szkodliwych. Dzięki zniesieniu kontroli celnej na granicach wewnętrznych, powstaną dla firm warunki swobodnego handlu i wykonywania usług w dowolnym kraju Unii Europejskiej, co pozwoli firmom dużym, ale także – w równym stopniu - średnim i małym (rodzinnym) swobodnie uczestniczyć w europejskim rynku pracy, handlu i usług.
Na przyszłych granicach wewnętrznych Straż Graniczna stopniowo odchodzi od fizycznej ochrony samej granicy na rzecz przenoszenia kontroli granicznej w głąb strefy nadgranicznej, co przy jednoczesnym zacieśnianiu współpracy z właściwymi jednostkami policji, zwiększa stopień bezpieczeństwa ludności, nie tylko w regionach przygranicznych. Dzięki instytucjom unijnym, głównie dzięki funkcjonującemu od lipca 1990 roku Europolowi, koordynującemu działalność policji państw Unii Europejskiej, polskie służby ochrony porządku publicznego uzyskują dostęp do baz informacyjnych Europolu, korzystają z jego specjalistów i zaplecza technicznego, co służy skuteczniejszemu zwalczaniu międzynarodowej przestępczości, zwłaszcza najgroźniejszej – mafijnej, terrorystycznej i narkotykowej, polegającej na handlu ludźmi, i materiałami radioaktywnymi oraz kradzionymi samochodami o wysokiej wartości.
Wspólnotowy, unijny system bezpieczeństwa wyposażony w informatyczną bazę danych o sprawcach przestępstw i cudzoziemcach niepożądanych zapewnia zwiększony stopień bezpieczeństwa mieszkańców Unii Europejskiej dzięki zintensyfikowaniu ochrony granic zewnętrznych, co zapobiega przedostawaniu się tych osób na terytorium Unii Europejskiej.
Obywatele Rzeczpospolitej Polskiej staną się jednocześnie obywatelami Unii Europejskiej, co ma doniosłe znaczenie formalnoprawne – uzyskają paszporty jednolitego wzoru Unii Europejskiej z nadrukiem nazwy państwa członkowskiego (w ciemnowiśniowych okładkach w odcieniu koloru wina burgundzkiego). Paszport taki i obywatelstwo Unii Europejskiej uprawniają do swobodnego przekraczania granic Unii Europejskiej, zapewniają ułatwienia w przekraczaniu granic zewnętrznych oraz uprawniają do uzyskiwania pomocy w sytuacjach krytycznych za granicą, udzielanej przez placówki dyplomatyczne każdego z państw Unii Europejskiej każdemu obywatelowi Unii Europejskiej niezależnie od kraju pochodzenia.
Od 1 maja, tj. od wstąpienia Polski do Unii Europejskiej obywatele polscy będą mogli przekraczać wszystkie granice wewnętrzne Unii Europejskiej na podstawie dowodu osobistego, co oczywiście nie wyklucza posługiwania się paszportem. Nie będzie na granicach wewnętrznych kontroli celnych, ale zachowana zostanie kontrola ruchu osobowego, tzn. sprawdzana będzie tożsamość osób przekraczających granicę wewnętrzną w państwach, które jeszcze nie przystąpiły do Układu z Schengen. Tym niemniej kontrola dokumentów będzie przebiegała na tyle sprawnie, żeby nie powstawały kolejki przed przejściami granicznymi, ruch ma się odbywać płynnie, na bieżąco. Takie są wymogi Unii Europejskiej, w której dąży się do swobodnego przepływu przez granice osób i towarów. Jest zawarowany przepisami unijnymi przywilej dla obywateli każdego kraju UE, według którego obywatel UE ma przekraczać granice wewnętrzne unii bez oczekiwania w kolejce.
Funkcjonariusze Straży Granicznej nie będą się interesowali towarami przewożonymi w celach handlowych przez granicę, ale będą kontrolowali samochody ciężarowe i osobowe oczywiście też pod kątem zagrożeń typu – przewożenia broni, materiałów wybuchowych, narkotyków, a także pod kątem zatrzymywania osób poszukiwanych przez policję i przeciwdziałania nielegalnej migracji obywateli państw spoza Unii Europejskiej.
Przekraczanie granicy polsko-słowackiej i innych granic wewnętrznych może następować – tak jak dotąd – tylko w przejściach granicznych. Nadal nie będzie można swobodnie przechodzić przez granicę w celach turystycznych w dowolnym miejscu, bowiem taka możliwość powstanie dopiero po przystąpieniu Polski i sąsiadującego z nią kraju, w naszym przypadku Słowacji, do Układu z Schengen. Na razie, jeszcze przez kilka lat możemy przekraczać granicę tylko w przejściach granicznych, w przejściach małego ruchu granicznego (nadal zachowują one dostępność tylko dla stałych i tymczasowych mieszkańców strefy nadgranicznej) i przez miejsca przekraczania granicy na szlaku turystycznym.
Jednorazowo - ale tylko na własne potrzeby - można będzie przewieźć przez granicę (wewnętrzną lub zewnętrzną) bez płacenia akcyzy i innych opłat łącznie: 10 litrów napojów spirytusowych, 90 litrów wina oraz 110 litrów piwa oraz 800 sztuk papierosów. Tak stanowi Rozporządzenie Rady EWG nr 918/83 z dnia 28 marca 1983 r. dot. ustanowienia wspólnotowego systemu zwolnień celnych, które zacznie nas obowiązywać po wejściu Polski do UE.
Rzecznik prasowy komendanta Karpackiego Oddziału Straży Granicznej
kpt. Marek Jarosiński
rzecznik.kaosg@sg.gov.pl
|
