Wina , piwa i napoje ze słonecznego Izraela.

Nad Sołą i Koszarawą - nr 4 (131) - rok VII - 15 Luty 2004

Wina , piwa i napoje ze słonecznego Izraela.

"Błogosławiony jesteś, Panie Boże wszechświata, bo stworzyłeś owoc winnego krzewu" - To błogosławieństwo nad winem recytuje się (po hebrajsku) w szabat przed każdym posiłkiem, począwszy od wieczerzy piątkowej. Wypija się wówczas lampkę koszernego wina-jest to zwykle słodkie wino kiduszowe.

Otwarcie się Polski na świat, nowe kontakty polskich importerów wina sprawiły że w lepszych sklepach z winami możemy nabyć słynne i niezwykle smaczne wina z Izraela. Pragnę w tych kilku słowach przybliżyć czytelnikom wina i napoje, z których słynie Izrael. Winorośl uprawiana jest w Izraelu od co najmniej 5000 lat. Tę prawdę historyczną możemy znaleźć na symbolu izraelskiego Ministerstwa Turystyki oraz głównego producenta win spółki Carmel. Symbolem tym jest wizerunek dwóch mężczyzn wysłanych przez Mojżesza do Kanaanu, powracających z wielką kiścią winogron. Winorośl (hebr. "gefen") jest ważnym symbolem w kulturze i obrzędowości żydowskiej. W starożytnym Izraelu wino pito przed, w czasie i po posiłkach, ale Tora przestrzega przed jego nadużywaniem. Na monetach z okresu Drugiej Świątyni są winogrona. Grona i liście winorośli spotyka się też często na mozaikach i płaskorzeźbach synagog. W latach diaspory Żydzi przestali pić wino, ale po powrocie do Izraela ta stara tradycja odżyła, a produkowane tu wino zyskało wysoką markę. Dzisiaj w uprawie winorośli i produkcji wina Izrael wykorzystuje najnowsze technologie, sprowadza się nowe szczepy krzyżuje je i miesza w celu uzyskania oryginalnego smaku, najwyższej jakości typowego izraelskiego wina. Najlepsze izraelskie wina pochodzą ze wzgórz Golan, z okolic Katzrin. Tutaj można zaobserwować idealną współpracę zarówno kibuców jak i mieszkańców osad, którzy zorganizowani są w spółdzielnie produkcyjne. Tutejsze wino podtrzymuje biblijną tradycję bo już trzy razy z rzędu jako jedyne na świecie zdobyło najwyższe nagrody na światowej wystawie Vinexpo. Gleby i suchy klimat znakomicie sprzyjają uprawie winorośli a słabe opady są sztucznie regulowane. Do popularnych winorośli należą tu Cabernet Sauvignon, Chardonnay, Emerald Riesling, produkuje się także słodki Muscat i aromatyczną kalifornijską odmianę Zinfandela. Wina te dzielimy na trzy klasy: Yarden (najlepsze), Gamla i Golan. Tylko tu wykorzystuje się odmianę winorośli Merlot, także tu powstają znakomite wytrawne wina musujące. Carmel - uważa się że nazwa pochodzi od słów Kerem El -"Boża winnica". Sto lat temu baron Edmund de Rothschild założył tu winnice pod nadzorem francuskich specjalistów. Winnica Mizrachi w Zichron Ya'akov jest obecnie największym w kraju producentem wina, słynie też z udostępnienia winnic dla turystów. Wina Carmel są niezwykle popularne w Izraelu, produkuje się tu wina czerwone, białe i różowe, różnych odmian, są dobrej jakości i w dobrej przystępnej cenie. Rishon I'Tsion - znaczy "Pierwsze w Syjonie", jest to bowiem pierwsze nowożytne osiedle żydowskie, założone w 1882 roku. Pięć lat później baron Rothschild poręczył finansowo za pionierów i tu również założył winnice, które rychło zyskały sławę. Miejscową wytwórnię można zwiedzać oczywiście łącznie z degustacją win, których jakość ciągle rośnie. Inne mniejsze regiony winiarskie to tereny wokół Aszkelonu i Beer Szeby, trochę tańsze wina pochodzą z winnic Segal i Baron, znane są wina Monfort z winiarni w Netanii. Wiele wytwórni win swoją sławę zawdzięcza zakonnikom, należą do nich winnice klasztoru trapistów w Latrun (pomiędzy Tel Avivem a Jerozolimą) produkujące wina od 1899 roku dzięki wiedzy francuskich zakonników. Także Instytut Teologiczny Cremisan (k. Betlejem) i będące w jego posiadaniu winnice, oferuje białe wina już od 1885 roku, prowadzony jest przez włoskich salezjan. Obecne plantacje winogron zajmują w Izraelu ponad 8000 akrów ziemi i zbiera się z nich ponad 80 tys. ton winogron różnych odmian i najlepszej jakości. Wina eksportuje się także na wymagające rynki USA, Wielkiej Brytanii i krajów skandynawskich. Ciekawym akcentem winiarskim w Muzeum Ziemi Izraelskiej (Tel Aviv) jest ogromna stara zabytkowa prasa do wyciskania winogron jak też wiele innych akcentów winiarskiej historii Izraela. Innym narodowym trunkiem izraelskim jest znakomity likier o smaku czekoladowo-pomarańczowym Sabra (30 % alkoholu) chętnie pijany po obiedzie jak i do deserów. Cechuje go piękna i oryginalna butelka, pakowany w eleganckim kartoniku, produkowany na chronionych przepisach w Rehovot, sygnowany pieczęcią koszerny, chętnie przywożony z Izraela jako survenir. Trzeba tutaj wspomnieć także o słynnym araku z Ramallah (specjalność Jafy), arak produkowany jest z ryżu, soku palmy i daktyli. Popularny jest także Stock 777 pochodzący z gorzelni Carmel. Osobnym godnym uwagi tematem są izraelskie piwa z czołowymi markami Maccabee i Gold Star, są to znakomite piwa jasne pełne zaliczane do najlepszych piw świata, licznie nagradzane, do 4,9 % zawartości alkoholu. Na rynku izraelskim z importowanych piw powszechnie spotykany jest duński Tuborg (zielony i czerwony), Carlsberg, Heineken i Guinness, przy odrobinie szczęścia można spotkać tutaj dobre egipskie piwo Stella (Al Ahram Beverages Company). Popularnym napojem bezalkoholowym jest Malt Star, który wygląda i smakuje jak ciemne piwo. Z orientalnych napojów gorących polecam kawę z dodatkiem kardamonu, jaką często serwują Arabowie i orientalni Żydzi. W Izraelu można kupić wszystkie popularne trunki i napoje świata (polska wódka Wyborowa jest tu bardzo droga!), ale ze względu na klimat najbardziej popularnym napojem jest ...niegazowana woda mineralna, najbardziej popularne marki to Eden i włoska San Benedetto. To co przedstawiłem to tylko niektóre popularne i najbardziej spotykane napoje ze wszech miar godne polecenia! Najcenniejszym towarem tego kraju jest "pokój" o tym wciąż mówią ludzie religijni, pochylając się w czasie modlitwy nad kielichem wina, niech winorośl symbol pomyślności tego cudownego kraju i jego mieszkańców zawsze im przyświeca. Lahajim, na zdrowie.

Tekst i foto: Edward Poskier P.S. Artykuł sporządzony na własnych spostrzeżeniach autora z pobytu w Izraelu.

do góry