Od
Olimpu do Aten
Starożytni Grecy wierzyli, że twórcą igrzysk był mityczny
Zeus, bóg wszelkich bóstw, zjawisk i żywiołów. Jego siedzibą była
góra Olimp. Terenem największego kultu Zeusa była Olimpia, położona
w zachodniej części Peloponezu, Elidzie. Tu znajdowała się największa
świątynia poświęcona Zeusowi. Filostrates wspomina w swych dziełach,
że władający Elidą Oxylus około 1100r. p.n.e., organizował
igrzyska polegające na biegach w kierunku ołtarza Zeusa. Podczas
uroczystości składania ofiar młodzi pielgrzymi stawali do wyścigu
na dystansie około 200m. Kapłan wręczał pochodnię pierwszemu
przybiegającemu, który w nagrodę za zwycięstwo dostępował
zaszczytu wzniecenia ta pochodnią ognia ofiarnego na ołtarzu Zeusa.
Stąd wywodzi się prawdopodobnie tradycja znicza olimpijskiego. Z upływem
lat zaniedbywano religijnych, a zatem i olimpijskich obrzędów.
Regularność tradycyjnych ceremonii i igrzysk w cyklu 4 letnim
spowodował w 884 r.p.n.e. panujący wówczas Ifitos, a czas między
igrzyskami na stałe nazwano olimpiadą, jednak ich numerowanie nastąpiło
od 776 r.p.n.e., co stwierdzono podczas wykopalisk w Olimpii.
Prawdziwy rozkwit igrzysk przypada na VI wiek p.n.e. Wzbogacono
ceremoniał otwarcia i nagradzania zwycięzców, wprowadzono obowiązek
przysięgi składanej przez zawodników, że: - jest prawym
obywatelem, a nie niewolnikiem, - ma odpowiedni hart ducha, - ma poza
sobą przynajmniej 10-tygodniowy trening, - nie popełnił w swym życiu
żadnego przestępstwa, - będzie przestrzegał przepisów Igrzysk (to
zdanie wypowiadali też trener i rodzina zawodnika).
Za niedotrzymanie przysięgi przewidywano kary pieniężne, a za
falstart karę chłosty. Nagrodami za zwycięstwo bywały różne dary
(np. wazy), albo tylko wieńce z gałązek oliwnych, wawrzynowych,
mirtu, palmy, a nawet topoli. Można je było zdobywać w wielu
konkurencjach, zmienianych wielokrotnie na przestrzeni wieków. Były
więc: bieg, zapasy, walka na pięści, skok w dal, rzut dyskiem, bieg
na długich dystansach, rzuty oszczepem, wyścigi kwadryg i wozów
konnych. Do zawodów o laur olimpijski stawali także poeci, pisarze,
muzycy, śpiewacy i tancerze, a wiele dzieł rzeźbiarzy stanowi dotąd
dowód ich wybitnych zdolności (np. Fidiasz i Praksyteles). W roku
393 n.e. Teodozjusz I, cesarz rzymski panujący w Grecji, zakazał
organizowania dotychczasowych obrzędów religijnych i zarazem igrzysk
olimpijskich. Wznowiono je dopiero po piętnastu wiekach, dzięki
pasji Pierre de Coubertin, a zorganizowano je w Atenach w 1896 roku. Józef
Pszczółka C/D/N
