„GREEN” nad rzeką Sołą i Koszarową.
Realizujemy Program GREEN
W październiku 2003 roku Zespół Szkół Drzewnych i Leśnych w Żywcu
złożył wniosek o włączenie szkoły do Programu GREEN –
(Global Rivers Environmental Education Network), czyli Światowej
Sieci Edukacji Ekologicznej dotyczącej Badań Jakości Wód w
Rzekach. W kwietniu bieżącego roku zaczynamy badania. Czym jest
GREEN ?
GREEN – to jedna z wielu inicjatyw Narodowej Fundacji
Ochrony Środowiska, a jej głównym celem jest rozwijanie
zainteresowań młodzieży szkolnej problemami ekologicznymi,
rozszerzenie wiedzy na temat stanu środowiska oraz inspirowanie działań
dla ochrony wód przed zanieczyszczeniem poprzez wykonywanie badań
chemicznych i biologicznych lokalnych rzek i jezior. Trochę historii
Idea Programu powstała w 1984 roku na Uniwersytecie Michigan w USA
jako studencki pomysł, opracowania i wdrożenia w szkołach
edukacyjnego modelu ekologicznego dla rzeki Huron, który następnie
rozszerzono na kolejne projekty badania jezior i rzek w Stanach
Zjednoczonych i Kanadzie. W 1988 roku komitet studentów został
przekształcony w tzw. Uniwersytecką Grupę Wyższego Poziomu
Edukacji Ekologicznej, która stworzyła założenia dla przyszłego
systemu międzynarodowego. W tym samym roku badania jakości wód podjęto
już w szkołach osiemnastu krajów Afryki, Ameryki Południowej,
Australii, Azji i Europy. Na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych
niektóre kraje europejskie uznały ideę GREEN za nowoczesną metodę
edukacyjną wiążącą zagadnienia ekologiczne w zlewniach rzek z
programem nauczania, były to: Holandia, Niemcy, Polska, Portugalia i
Węgry. W Polsce w 1993 roku uchwałą Zarządu NFOŚ powołano
krajowego koordynatora, i w latach 1993-1994 została zrealizowana
pierwsza faza Programu GREEN - Polska oraz odbyła się I Ogólnopolska
Konferencja podsumowująca. Na I Międzynarodowym Kongresie GREEN w
1995 roku w Collaroy koło Sydney doświadczenia krajów europejskich
stanowiły już bardzo ważny wkład w prace nad określeniem podstaw
światowej strategii Programu. I Europejska Konferencja GRREN odbyła
się w Hamburgu w 1996 roku. Lata następne przyniosły dwie kolejne
fazy programu w latach 1998-1999 i 2000-2001 oraz dalszy rozwój
inicjatyw, które to nie skupiały się tylko na przeprowadzaniu badań
chemicznych i biologicznych rzek ale również obejmowały działania
zmierzające do rozpoznawania źródeł zanieczyszczeń, analizę ich
wpływu na jakość wód, oraz różnego typu lokalne akcje
ekologiczne mające na celu poprawę stanu środowiska a przede
wszystkim budzenie i kształtowanie świadomości ekologicznej społeczeństwa.
Niezwykle ciekawą formą realizacji założeń Programu GREEN były
spotkania młodzieży szkolnej z Polski i Portugalii. Uczniowie liceum
w Dziwnowie nad Bałtykiem gościli swoich rówieśników z rolniczej
szkoły ponadpodstawowej w Paia koło Lizbony, co zaowocowało wspólnym
projektem GREEN. Dlaczego GREEN ?
Za przystąpieniem do Światowej Sieci Ekologicznej dotyczącej rzek
przemawiają dwa zasadnicze aspekty. Jednym z nich to to, że w
procesie nauczania ogromną rolę odgrywa różnorodność stosowanych
form kształcenia ze szczególnym uwzględnieniem technik aktywizujących.
I tu właśnie doskonałą metodą edukacyjną angażującą większość
receptorów ucznia okazuje się Program GREEN. Poprzez badania, analizę,
wyciąganie wniosków, współpracę z jednostkami lokalnymi,
planowanie pracy, która ma przyczynić się do poprawy stanu
aktualnego oraz konkretne działanie, kształcenie realizujemy
polisensorycznie. Uczeń ćwicząc myślenie doskonali instrument
decydujący o jego rozwoju. Podstawę metodyczną dla oceny roli
Programu GREEN jako edukacyjnego modelu ekologicznego stanowią wyniki
ewaluacji przeprowadzonej w formie ankiet skierowanych do nauczycieli
i uczniów w 180 szkołach różnego typu, które uczestniczyły w II
i III fazie prac programowych. Wyniki badania, którego głównym
celem było poznanie opinii na temat przydatności i efektywności
Programu w polskich szkołach w obecnym systemie edukacyjnym, wypadły
bardzo pozytywnie i jednoznacznie potwierdziły, iż GREEN pozwala
lepiej integrować treści nauczania różnych przedmiotów i poznawać
nowe metody analiz środowiskowych. Również szerokie możliwości
realizacji Programu, uwarunkowane położeniem miasta Żywca nad
rzekami Sołą i Koszarową sprzyjają akcesji w GREEN. Lecz istotą
wszelkich działań jest przede wszystkim troska o lokalne środowisko
Żywiecczyzny. Możliwość monitorowania jakości wód rzeki Soły i
Koszarawy w stopniu umożliwiającym dokonanie ogólnej oceny stanu
jakościowego zlewni. Uświadomienie sobie przez uczniów wagi problemów
ekologicznych i możliwości podjęcia różnego typu lokalnych akcji
zaradczych i profilaktycznych. Program GREEN kreuje etykę ekologiczną
oraz wrażliwość i szacunek dla otoczenia, umożliwia kształtowanie
świadomości ekologicznej społeczności lokalnej, bez której efekty
pracy ludzi dobrej woli będą krótkotrwałe i nie spowodują poprawy
stanu środowiska. Jesteśmy przekonani, iż czyniąc wszystko co w
naszej mocy, w kierunku ekologizacji społeczeństwa przyczyniamy się
do realizacji założeń ekorozwoju, który stanowi o poziomie rozwoju
nowoczesnego społeczeństwa i daje nam szansę życia w regionie
wolnym od zanieczyszczeń antropogenicznych.
Anna Miszczyk
