Romańska Janina
Urodziła się 15 lipca 1935 r. w Jadownikach Mokrych pow. Dąbrowa
Tarnowska, jako córka Józefa Bratko i Zofii z d. Pieczonka. Pochodzi
z licznej rodziny chłopskiej.
Szkołę Podstawową ukończyła w 1949 r. w Jadownikach Mokrych, a w
1953 r. zdała egzamin dojrzałości w Liceum Pedagogicznym w Tarnowie
i w tym samym roku skierowana została na nakaz pracy do Szkoły Podstawowej
w Żabnicy pow. Żywiec.
W 1957 r. wyszła za mąż i na stałe zamieszkała w Żabnicy, pracując
w tej samej szkole przez 32 lata bez przerwy. Pracę zawodową zawsze
stawiała na pierwszym miejscu. Równocześnie chcąc podnieść swoje
kwalifikacje zawodowe uczestniczyła w wielu kursach. W 1968 r.
ukończyła zaocznie studia nauczycielskie w Krakowie. W 1974 r.
otrzymała nominację
na nauczyciela dyplomowanego.
Od początku pracy nauczycielskiej kierownictwo szkoły delegowało
ją do pracy społecznej w środowisku wiejskim oraz współpracy z
młodzieżą. Współpracowała z mieszkańcami wsi w szkolnym Komitecie
Rodzicielskim,
była radną Gminnej Rady Narodowej w Węgierskiej Górce, członkiem
Rady Nadzorczej w Gminnej Spółdzielni SCh w Cięcinie. Organizowała
czyny społeczne przy budowie Szkoły Tysiąclecia i Domu Ludowego
w Żabnicy, jako członek Komitetu Budowy tych obiektów.
Zafascynowana kulturą ludową górali żywieckich, już w 1954 r. założyła
zespół regionalny Górolicki, którego program oparła wyłącznie
na miejscowym folklorze.
Zespół ten działał przez 12 lat, t.j. do momentu, kiedy podjęte
studia i sytuacja rodzinna uniemożliwiły jej dalszą pracę z nim.
Po ukończeniu studiów ponownie włącza się w działalność społeczną
w Klubie Rolnika w Żabnicy. Prowadzi działalność kulturalną z
młodzieżą i Kołem Gospodyń
Wiejskich. Jako członek zarządu KGW włącza się do organizowania różnych kursów,
szkoleń; w zakresie rękodzieła, przetworów owoców i warzyw, propagowania zdrowej
żywności, organizuje konkursy na ogródki kwiatowe i warzywne, wystawy rolnicze,
dożynki.
Wspólnie z kierownictwem Klubu i młodzieżą organizuje odczyty, spotkania z
ciekawymi ludźmi / poeci, rzeźbiarze /, żołnierzami AK kombatantami II wojny
światowej.
Organizuje quizy wiedzy rolniczej, wieczorki taneczne, konkursy tańca towarzyskiego,
wycieczki.
W klubie, przy akceptacji młodzieży wprowadziła zakaz palenia papierosów. Był
to chyba pierwszy klub w Polsce, który podjął taką inicjatywę. Wspólnie z kierownikiem
klubu i młodzieżą urządziła kącik regionalny Nasza wieś wczoraj i dziś. Założyła
Kółko Recytatorskie i Amatorski Zespół Teatralny w oparciu o młodzież i członkinie
KGW.
Z jej inicjatywy władze gminy przekazały teren po wyburzeniu starej szkoły
pod boisko dla klubu sportowego Skałka w Żabnicy, a młodzież w czynie społecznym
przystosowała ten teren na stadion piłki nożnej.
W 1978 r. ponownie założyła szkolny zespół regionalny Romanka. Program tego
zespołu oparła wyłącznie na zachowanych pieśniach, tańcach i obrzędach Żabnicy
i okolicznych wsi. W gromadzeniu materiału pomagała jej młodzież i członkinie
KGW. Równocześnie prowadzi grupę śpiewaczą Żabnickie Gospodynie, której program
oparty jest także na miejscowym folklorze. Aby lepie poznać góralski folklor
trzykrotnie brała udział w kursach pieśni i tańca górali żywieckich, organizowanych
przez Władze Oświatowe i Żywiecki Ośrodek Kultury.
Zabiegając o zachowanie umiejętności gry na starych, tradycyjnych instrumentach
ludowych, zorganizowała grupę uczniów z miejscowej szkoły, grających na heligonkach
i zaangażowała ich do zespołu Romanka. Przyczyniło się to do ożywienia zainteresowania,
tym zanikającym już instrumentem.
Zespół Romanka z kapelą heligonistów oraz grupa śpiewacza Żabnickie Gospodynie
biorą udział w uroczystościach lokalnych, przeglądach, konkursach i festiwalach
zespołów regionalnych, zdobywając wielokrotnie czołowe miejsca.
Zespoły te mogą pochwalić się wieloma emitowanymi nagraniami radiowymi i telewizyjnymi.
Telewizja Kraków nagrała - wg jej scenariusza obrzędy Świąt Bożego Narodzenia
Godnie Świętować w Żabnicy, w nagraniu tym brała odział także grupa przebierańców
Żabnickie Dziady. Wiele nagrań zarejestrowała także Telewizja Katowice. Polskie
Radio, Radio Katowice, Radio Bielsko i Radio Maryja nagrywały pieśni ludowe,
kolędy, pastorałki, pieśni wielkanocne, a także obrzędy. Zespoły występowały
w strojach ludowych, wykonanych pod jej nadzorem w oparciu o wzorce najstarszych,
zachowanych w Żabnicy strojów.
W 1985 r. przeszła na emeryturę nauczycielską i wówczas z uwagi na stan zdrowia
przerwała pracę z zespołem Romanka, mimo próśb i nalegań Urzędu Gminy. Członkowie
prowadzonych przez nią zespołów wstąpili do zespołów regionalnych: Haśnik,
Pilsko, Ziemia Żywiecka, czy Gronie, a niektórzy założyli nowe zespoły.
M.in.. po kilku latach przerwy młoda pasjonatka kultury ludowej założyła zespół
regionalny Mały Haśnik w Żabnicy, czyli jej praca nie poszła w zapomnienie.
Ona sama nadal aktywnie uczestniczy w działalności KGW. I prowadzi grupę śpiewaczą
Żabnickie Gospodynie. Członkinie KGW, jak dawniej biorą udział w różnego
rodzaju konkursach. Co roku organizują Hołdymas Gazdowski, na którym propagują
zdrową
żywność. Organizują także dożynki kościelne, pielgrzymki, wycieczki, wieczory
śpiewania kolęd, czy Dzień Kobiet. Ona sama nawiązała współpracę z działającym
przy SGGW w Warszawie Ludowym Zespołem Artystycznym im. Z. Solarzowej Promni.
Grupa śpiewacza Żabnickie Gospodynie wystąpiła gościnnie na Koncercie Galowym
z okazji 25 lecia zespołu Promni w Teatrze Polskim w Warszawie. Zespół
Promni zaś występował, obok Grupy Śpiewaczej i Małego Haśnika, na obchodach
40 lecia
KGW w Żabnicy.
Obok działalności w KGW zapraszana jest także na spotkania z młodzieżą szkolną
i przedszkolną, gdzie wygłasza pogadanki na temat kultury ludowej naszego regionu.
Za pracę pedagogiczną i działalność na niwie społeczno kulturalnej otrzymała
wiele odznaczeń i wyróżnień, wśród których do najważniejszych zalicza: Nagrodę
Wojewody Bielskiego, Nagrodę Ministra Oświaty i Wychowania, Odznakę - Za Zasługi
dla Województwa Bielskiego, Odznakę - Zasłużony działacz Kultury, Odznakę -
Zasłużony Działacz Ruchu Spółdzielczego, Złotą Odznakę ZNP, Złoty Krzyż Zasługi,
Krzyż
Kawalerski i Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski.
Tadeusz Trębacz
