Nie daj szansy AIDS!!!
Kto może zakazić się HIV?
Także TY!
Pomyśl o tym. Porozmawiaj. cz. I
Według danych UNAIDS (Joint United Nations Programme
on HIV/AIDS) i Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) aktualnie na świecie
90% nowych zakażeń HIV związanych jest z kontaktami seksualnymi pomiędzy
kobietą i mężczyzną. Zakażenia te (taką tendencję obserwujemy także
w Polsce) dotyczą w większości młodych ludzi (do 49 roku życia),
czyli w wieku prokreacyjnym i w wieku największej aktywności zawodowej.
Zakażenie HIV ma więc wpływ na społeczny, demograficzny i ekonomiczny
rozwój każdego społeczeństwa.
Tylko w 2002 r. na świecie zakaziło się HIV 5 milionów osób (w Polsce
576), z czego 4,2 miliona to osoby powyżej 15 roku życia (w tym 2
miliony to kobiety), a 800 tys. - dzieci poniżej 15 roku życia. Obecnie
na świecie z HIV/AIDS żyje 42 miliony osób (38,6 mln to osoby dorosłe,
w tym kobiety stanowią 19,2 mln oraz 3,2 mln dzieci). W 2002 roku
zmarło z powodu AIDS 3,1 mln ludzi (2,5 mln dorosłych, z czego 1,2
mln to kobiety oraz 610 tys. dzieci).
Ponad połowa nowych zakażeń HIV na świecie dotyczy bardzo młodych
ludzi - pomiędzy 15 i 24 rokiem życia. 1,8 mln ludzi w tym przedziale
wiekowym żyje z HIV/AIDS. Na świecie każdego dnia zakaża się ok.
6000 młodych osób i tylko część wie o tym. Głównym celem działań
prewencyjnych powinna być więc ta grupa wiekowa. Młodzi ludzie muszą
otrzymać informacje, aby móc ochronić się przed HIV i innymi infekcjami
przenoszonymi drogą płciową. Mija druga dekada epidemii HIV, a wiele
młodych osób pozostaje bez informacji na temat seksualności. Wiele
spośród nich nie wie dokładnie, jak przenosi się HIV i nie potrafi
określić swojego ryzyka zakażenia. A te osoby, które coś wiedzą,
często nie zabezpieczają się, ponieważ nie są przekonane o skuteczności
dostępnych zabezpieczeń. Dlatego też edukacja na temat HIV to pomoc
w dokonaniu zmian - w stylu życia lub stosowaniu bezpieczniejszych
zachowań.
W Polsce od momentu wdrożenia badań do 31 maja 2003 r. wykryto zakażenie
HIV u 8149 obywateli polskich. Dane szacunkowe podawane przez ekspertów
są oczywiście większe i mówią o 15 - 20 tysiącach osób żyjących z
HIV w naszym kraju. Obserwujemy również większą niż w poprzednich
latach liczbę zakażeń wśród mężczyzn i kobiet na drodze kontaktów
heteroseksualnych. Coraz więcej osób o heteroseksualnej orientacji
zgłasza się do punktów konsultacyjno-diagnostycznych, w celu poddania
się testowi i sprawdzenia swojego statusu serologicznego. Obserwujemy
też, choć nie jest to jeszcze bardzo znacząca tendencja, wykonywanie
testów przez pary. Są wśród nich osoby wchodzące w nowe związki,
są też pary będące w związku od jakiegoś czasu, ale pragnące wykonać
badanie ze względu na przeszłe kontakty. Część osób po prostu traktuje
test w kierunku HIV jak naturalne badanie, które warto zrobić dla
wspólnego bezpieczeństwa.
Duży niepokój budzi brak u wielu osób świadomości zagrożenia zakażeniem
HIV, brak umiejętności oszacowania osobistego ryzyka zakażenia, a
także nieumiejętność oszacowania ryzyka u partnera. "Ta partnerka
/ ten partner na pewno jest w porządku" - twierdzą, choć zapytani
o jej / jego przeszłe kontakty potwierdzają aktywność seksualną z
innymi partnerami. Ludzie często mają również przekonanie "ja
jestem jego jedyną partnerką/jej jedynym partnerem". Tak jest
być może teraz, ale bardzo ważna jest także przeszłość i wszystkie
kontakty seksualne oraz inne czynniki ryzyka. Nadal wiele osób uważa,
że "to mnie nie dotyczy". Zmniejszyła się też wiedza o
HIV/AIDS w stosunku do lat ubiegłych. Często ludzie podejmując ryzykowne
kontakty seksualne (seks z przygodnym partnerem, zmiana partnerów),
nie stosują żadnych zabezpieczeń, nawet, jeśli posiadają wystarczającą
wiedzę o drogach zakażenia i możliwościach ochrony.
Wiele osób nie ma zwyczaju rozmawiania o zagrożeniu HIV/AIDS w związku,
nadal bardzo rzadko pojawia się rozmowa na temat bezpieczeństwa,
chęci wykonania testu w kierunku HIV i poproszenia o to partnera.
Jako powody takiego stanu rzeczy ludzie podają różne obawy: ośmieszenie,
zasugerowanie partnerowi że "coś mam na sumieniu", stwierdzają,
iż w ogóle nie rozmawia się o takich sprawach, jest to tabu.
Polska jest krajem o małej liczbie osób poddających się testowi,
pomimo rozwoju w naszym kraju sieci organizowanych przez Krajowe
Centrum ds. AIDS punktów konsultacyjno-diagnostycznych, gdzie można
anonimowo i bezpłatnie wykonać test oraz otrzymać poradę zarówno
przed, jak i po wykonaniu testu. Informacje na temat epidemii HIV/AIDS
podawane po wykryciu pierwszych przypadków zakażeń i zachorowań,
w bardzo określony sposób spowodowały "uśpienie" tzw. "zwykłych
ludzi". Na początku epidemii mówiono, że HIV zakażają się właściwie
tylko narkomani i homoseksualiści, dlatego też osoby heteroseksualne "pozostawały
w błogim uśpieniu". Uważały, że nie są przecież "żadnym/żadną
z nich". Mówiono o "grupach ryzyka", a w większości
heteroseksualnym osobom, nie uzależnionym od narkotyków, trudno było
się identyfikować z jakąkolwiek wymienianą grupą.
Rzeczywiście na początku epidemii osoby homoseksualne i osoby używające
narkotyków dożylnie były najbardziej dotknięte HIV i AIDS. Wkrótce
jednak zaczęto obserwować wzrost zakażeń wśród osób heteroseksualnych,
nie używających nigdy narkotyków. Okazało się wówczas, że HIV może
dotyczyć także tzw. zwykłego człowieka. To nie grupy ryzyka, ale
zachowania ryzykowne okazały się bardziej adekwatnym określeniem.
Nie to, kim jesteś i jaka jest twoja orientacja seksualna, ale to,
jakie są twoje zachowania, jaki jest styl życia Twój oraz Twojego
partnera/rów, decydują o ryzyku zakażenia HIV. Można być osobą uzależnioną
od narkotyków dożylnych, gejem, prostytutką, ale stosować się do
zasad bezpieczniejszego seksu i bezpieczniejszego używania narkotyków,
ograniczając w ten sposób swoje ryzyko zakażenia HIV. Jeśli jednak
choć raz Ty lub partnerka zrobicie coś, co mogło spowodować zakażenie
HIV, wchodzicie w obszar ryzyka.
C/D/N/
Grażyna Konieczny
Społeczny Komitet ds. AIDS
