130 lat pierwszej polskiej organizacji turystycznej
TT-PTT-PTTK
Dnia
28 czerwca br. Zakopane gościło brać turystyczną całej Polski i nie
tylko, bowiem licznie przybyli tu turyści ze Słowacji z samym prezesem
na czele, jak też turyści z Czech z naczelnym przedstawicielem.
Punktem kulminacyjnym było uroczyste posiedzenie plenum Zarządu Głównego
PTTK oraz przemarsz wraz ze sztandarami na cmentarz zabytkowy na Pęksowym
Brzyzku, a następnie odsłonięcie tablicy pamiątkowej Zwolińskich na
budynku przy Krupówkach. Okazją tych uroczystości były obchody 130-lecia
powstania pierwszej polskiej organizacji turystycznej, a że rodziła
się ona w Zakopanem stąd uroczystości zlokalizowano właśnie tutaj.
Kiedy przed 130 laty Polska jako państwo nie istniała, ale w narodzie
polskość głęboko tkwiła, rodziła się myśl powołania organizacji turystycznej.
W każdym z trzech zaborów były inne warunki działania. W zaborze pruskim
bezwzględna polityka Bismarcka, ucisku carskiego w zaborze rosyjskim,
a jedynie na terenie Galicji istniały możliwości do założenia organizacji
- stowarzyszenia.
Historyczną datą jest 3 sierpnia 1873 r., kiedy to właściciel Zakopanego
Ludwik Eichborn, w dworze zakopiańskim w tzw. Zwierzyńcu urządził
przyjęcie, w którym uczestniczyli m.in. Tytus Chałubiński, Bolesław
Lutostański, poseł na Sejm Galicyjski Feliks Pławicki, ks. Józef Stolarczyk
i właściciel Szczawnicy Józef Szalay. To oni podjęli decyzję o powołaniu
Towarzystwa. Należy tutaj jednak podkreślić, że już wcześniej z inicjatywami
wychodzili: Wincenty Pol, Adolf Tetmajer-ojciec Kazimierza Tetmajera
i Eugeniusz Janota - na jakiś czas wikary w Żywcu.
W Zwierzyńcu uchwalono projekt statutu, który przewidywał jako cele
Towarzystwa przede wszystkim uprzystępnianie i badanie gór i nadawał
mu nazwę "Galicyjskie Towarzystwo 
Tatrzańskie" z siedzibą
w Nowym Targu. Ten statut z datą 31.12.1873 r. "po zaopatrzeniu
w znaczki opłaty skarbowej i opieczętowaniu przez Namiestnictwo we
Lwowie", należy uznać datę powstania Towarzystwa.
Już 31.05.1874 r. walne zgromadzenie uchwaliło nowy statut i z nazwy
Towarzystwa usunięto słowo "Galicyjskie", a siedzibą towarzystwa
ustanowiono Zakopane. Ta siedziba była tylko przez rok, a następną
zostaje Kraków aż do 1950 r.
Nadeszła upragniona wolność 1918 roku, Polska wolna, ale nazwa Polskie
Towarzystwo Tatrzańskie formalnie zostaje wprowadzona zmianą statutu
w 1922 r.
1.06.1906 roku powstało w Warszawie Polskie Towarzystwo Krajoznawcze,
a założycielami byli Aleksander Janowski, Karol Hoffman, Kazimierz
Kulwieć i inni, a statut władze rosyjskie zatwierdziły 27.10.1906
r. i tak te Towarzystwa działały, aby już w latach trzydziestych dążyć
do ich połączenia w jedno towarzystwo.
Po zakończeniu II wojny światowej wznowiono rozmowy w sprawie połączenia
tych obu towarzystw, co nastąpiło dnia 17.12.1950 r. na wspólnym połączeniowym
Zjeździe PTT i PTK i przyjęto nazwę Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze
i tak jest nadal. Nadmienię, że grupa działaczy niezorganizowanych
postanowiła założyć Polskie Towarzystwo Tatrzańskie - (nowe), co nastąpiło
dnia 9.12.1988 roku. Sztandary organizacyjne niemal z całej Polski
wraz z działaczami i gośćmi stanowiły dostojną oprawę. Nie zapomniano
o ludziach gór wędrujących po perciach zaświatów, i Im to, na Ich
mogiłach na zabytkowym cmentarzu Zakopanego na Pęksowym Brzyzku członkowie
Zarządu Głównego i działacze złożyli czerwone róże, co w wielu przypadkach
było symbolem krwi, którą ofiarowali za umiłowanie gór. Mnie przypadł
w udziale grób Macieja Sieczki (1824-1897) jednego z najlepszych i
najsłynniejszych przewodników tatrzańskich. W plejadzie "gwiazd
oddziałów" pragnę podkreślić, że Oddział Babiogórski w Żywcu
jest drugim wiekowo po Szczawnicy (1893 r.) w Polsce, został założony
dnia 14.05.1905 r. Tak więc w niedługim czasie będziemy mieli zaszczyt
obchodzić Jubileusz 100-lecia istnienia.
Członek Zarządu Głównego PTTK
Prezes Zarządu Oddziału Babiogórskiego w Żywcu
Edmund Zaiczek
