Przemówienie burmistrza miasta Żywca
z okazji odsłonięcia tablicy upamiętniajšcej dawnš synagogę w Zabłociu
Pierwsze zachowane dokumenty o Żydach na Żywiecczyźnie pochodzą
z początku XVII wieku ("Dziejopis kronikarza żywieckiego Andrzeja
Komonieckiego"). Jednak dopiero od drugiej połowy XIX wieku można
mówić o udokumentowanych dziejach Narodu Żydowskiego na Żywiecczyźnie.
W tym okresie duże skupiska ludności wyznania mojżeszowego powstają
w Zabłociu, Ispie, Sporyszu, Suchej Beskidzkiej i Milówce. Gmina Żydowska
w Zabłociu powstała w drugiej połowie XIX wieku. Zadaniem gminy było
zaspokojenie potrzeb religijnych każdego członka a także popieranie
stowarzyszeń religijnych.
Od pierwszych lat XX- wieku rabinem gminy Zabłocie i Milówka był dr
filozofii Herman Bau (wykształcony w Krakowie i Wiedniu długoletni
nauczyciel w żywieckim gimnazjum im. M.Kopernika). W 1900 gmina liczyła
około 2000 członków. W miejscu, w którym stoimy znajdowały się budynki
synagogi oraz szkoły religijnej.
W okresie międzywojennym na terenie Zabłocia działały liczne stowarzyszenia
religijne i dobroczynne (m.in: Stowarzyszenie Kupców Powiatu Żywieckiego,
Stowarzyszenie Sportowe "Makabi", Stowarzyszenie Dobroczynności
"Tiferet Bahunin", Stowarzyszenie Pielęgnacji Chorych. Z
chwilą włączenia Żywiecczyzny do Rzeszy Niemieckiej, los żywieckich
Żydów został przesądzony. Cała diaspora została wysiedlona do obozu,
znajdującego się w Suchej Beskidzkiej. Po drugiej wojnie światowej
z dużej społeczności, ocalały tylko jednostki. Ludność wyznania mojżeszowego
miała znaczący udział w życiu gospodarczym i społecznym Zabłocia.
Właściciele fabryk i zakładów rzemieślniczych (m.in: Fabryka Artykułów
Drogeryjnych, Fabryka Chemiczna " Zabłocie", Fabryka Skór
"Siła", Fabryka Papieru " Solali") wnieśli duży
wkład w budowę przemysłu, gospodarki na terenie Żywiecczyzny. Żydzi
mieszkający na terenie Zabłocia w sposób czynny uczestniczyli w budowaniu
niepodległej II Rzeczpospolitej. W ciągu wieków nie brakowało konfliktów
i nieporozumień wynikających z różnic kulturowych, obyczajowych. Jednak
ideą łączącą obie strony było szeroko pojęte dobro wspólne (kraju,
dzielnicy).
Obecnie władze i mieszkańcy miasta pragną poprzez przyszłą wymianę
kulturalną, gospodarczą, umacniać porozumienie i dialog między Polską
a Izraelem. Dzisiejsza uroczystość jest wyrazem hołdu i pamięci o
tych spośród naszych obywateli, którzy wnieśli ogromny wkład w rozwój
naszego miasta, byli patriotami walczącymi o wolność Polski z bronią
w ręku, byli sąsiadami i przyjaciółmi naszych rodziców, rodziców,
których rasistowski nazizm unicestwił fizycznie. Jednakże w fabrykach
Holocaustu nie zdołali faszyści zniszczyć naszej pamięci o naszych
braciach. Dziś składamy Im hołd.
Cześć ich pamięci.
Burmistrz Miasta Żywca Antoni Szlagor
