Niezwykła wizyta Szewach Weiss, ambasador Izraela w
żywieckim liceum
23 kwietnia 2003 r. w auli Liceum Ogólnokształcącego im. M.
Kopernika w Żywcu z młodzieżą licealną spotkał się ambasador Izraela
w Polsce, prof. Szewach Weiss. Goszczącemu od dwóch dni w mieście
ambasadorowi podczas wizyty w szkole towarzyszyła żona, a ze strony
władz miasta zastępca murmistrza, Marek Czul. W spotkaniu udział wzięło
5 klas (w tym dwie maturalne) oraz zainteresowani uczniowie, nauczyciele
historii, języka polskiego i innych przedmiotów.
Początkową część prelekcji zdominował temat Holocaustu narodu żydowskiego,
który w dużym stopniu dokonał się na terenach Polski. Oświęcim był
tu - mówił Szewach Weiss - bo tu było wielkie skupisko Żydów w Europie.
Tu Niemcy Żydów mordowali, ale też tu - co podkreślał - byli oni ratowani:
w Jerozolimie najdłuższą listę tych, którym przyznano dyplom Sprawiedliwy
wśród Narodów Świata, tworzą Polacy. W kontekście przypomnianego problemu
Jedwabnego mówił: były w tym kraju też inne stodoły i ja żyję dzięki
jednej z nich. Przywoływał fragmenty swojej biografii, dziecka z rodziny
żydowskiej, uratowanej przez 2 rodziny polskie i 1 ukraińską - sąsiadów,
którzy nieśli ocalenie. Mówił o świecie zapamiętanym z dzieciństwa,
miejscu wielu kultur i wielu narodów (urodził się w 1935r. w Borysławiu,
przed wojną należącym do Polski, miasteczku w pobliżu Drohobycza i
Lwowa; dziś Ukraina), w którym do 1939r. spokojnie obok siebie żyli
Polacy, Ukraińcy i Żydzi, a blask szabasowych świec przenikał się
z dźwiękiem dzwonów kościelnych. A potem wszystko się zmieniło: świat
nigdy nie wrócił na swoje miejsce. Przypominał losy Żydów w innych
krajach europejskich. Mówił o współczesnych stosunkach polsko-żydowskich,
dla których, jak stwierdził, półtora pokolenia powojennego zostało
stracone, ale teraz w waszym kraju od 12 lat próby dialogu między
dwoma narodami szczególnie naznaczonymi przez historię przybierają
całkiem inne oblicze. Tłumaczył, na czym polega potrzeba mówienia
i wyjaśniania prawd historycznych oraz specyficzna rola bycia ambasadorem
państwa żydowskiego w Polsce.
Chociaż zabrakło czasu na szerszą dyskusję z ambasadorem (mało czasu
na pytania z sali), młodzież słuchała go z uwagą. Dał się poznać jako
człowiek otwarty, dążący do dialogu polsko-żydowskiego, dla którego
oczywista jest konieczność zerwania z myśleniem stereotypowym (Polacy
o Żydach i Żydzi o Polakach). Nie zostały, niestety, poruszone sprawy
współczesnego Izraela. Na zakończenie Szewach Weiss podarował bibliotece
szkolnej książkę autobiograficzną, wywiad-rzekę pt. "Ziemia i
chmury" (red. Joanna Szwedowska).
To spotkanie stało się dla nas cenną lekcją o współczesnym świecie,
w którym bardzo ważne jest dbanie o własne korzenie i tożsamość, a
różnice kulturowe mogą tworzyć nie bariery, ale pomosty między ludźmi,
rozszerzające ich świadomość i tolerancję.
Prelekcji towarzyszyła ekspozycja, pokazującą kulturę, religię i historię
Żydów (przygotowana przez nauczycielki E. Górę i A. Bury). Uwzględniała
ona szczególnie obecność Żydów w Żywcu, w tym także w naszym liceum,
w którym w latach 1911-1933 obok religii katolickiej nauczana była
religia mojżeszowa, a księża podczas przerw przechadzali się po korytarzu
szkolnym z rabinem, razem przyjaźnie dyskutując. Złożyły się na nią
m.in. zachowane dokumenty szkolne z lat 1917,1938 i 1945, zdjęcia,
wspomnienie o postawie przedwojennego i powojennego biologa naszego
liceum, prof. Walentego Augustynowicza autorstwa Leona Kornhausera,
jednej z dwóch osób pochodzenia żydowskiego, które kontynuowały u
nas naukę po wojnie, wykaz nazwisk z nagrobków na cmentarzu żydowskim
w Zabłociu (opr. J. Proszyk), konkursowe prace uczniowskie o tematyce
żydowskiej, wśród nich wyróżniona w minionym roku, nagrodzona III
miejscem w ogólnoplskim konkursie KARTY i inne. Stanowiło to dobrą
okazję, aby przedstawić szerszemu kręgowi odbiorców - naszym uczniom
istniejące dowody historii ich małej Ojczyzny, a szczególnie Szkoły
- Jubilatki, zbliżającej się do świętowania stulecia istnienia.
Aleksandra Bury
Szewach Weiss (ur. 1935) w 1947 wyjechał do Izraela. Studiował na
wydziałach nauk politycznych i stosunków międzynarodowych oraz prawa,
był wykładowcą uniwersyteckim; od 1975 profesor Uniwersytetu w Hajfie.
W latach 1988-1992 wiceprzewodniczący Knesetu, a potem od 1992 do
1996 jego przewodniczący, od 2000 przewodniczący Światowej Rady Yad
Vashem. Autor kilkudziesięciu książek o tematyce naukowej, politycznej
i historycznej. Ambasador Izraela w Polsce od 2001r.
