Edukacja regionalna w praktyce szkolnej
Jednym z zadań współczesnej szkoły jest wychowanie twórczego
i pewnie poruszającego się w świecie wartości człowieka.
Wychowanie dla przyszłości powinno być oparte na wartościach
moralnych i kulturowych, odziedziczonych z przeszłości. Ministerstwo
Edukacji Narodowej, biorąc pod uwagę wartości z przeszłości,
tradycji i kultury rodzinnej ziemi- lokalnej ojczyzny, wprowadziło w
1999 roku do programów szkolnych ścieżkę edukacyjną:
"Edukacja regionalna- dziedzictwo kulturowe w regionie".
Zasadniczym celem edukacji regionalnej jest powrót do życia każdego
człowieka, a więc do źródeł kultury rodzinnej, lokalnej,
regionalnej i narodowej. Realizacja ścieżki regionalnej polega na
integracji przedmiotowej i wymaga ścisłego współdziałania
nauczycieli różnych przedmiotów a także uwzględnienia elementów
regionalizmu w programie wychowawczym szkoły i zajęciach
pozalekcyjnych.
Dla prawidłowego przebiegu procesu nauczania o regionie
i najbliższej okolicy ważne jest ustawiczne wzbogacanie i
doskonalenie przez nauczyciela warsztatu pracy: gromadzenie wszelkich
wiadomości, dotyczących okolicy i regionu w postaci literatury, filmów,
przewodników, albumów, artykułów z prasy lokalnej, przepisów
kulinarnych. Wielu nauczycieli, realizując ścieżkę regionalną,
przechowuje przedmioty kultury materialnej i duchowej oraz tworzy
szkolne izby regionalne, czy muzea środowiskowe.
Istotną rolę w procesie edukacji regionalnej pełni współpraca z
lokalnym środowiskiem samorządowym oraz instytucjami zajmującymi się
propagowaniem wiedzy o regionie, m.in. muzeami, bibliotekami, domami
kultury oraz znanymi twórcami regionu. Ma to istotne znaczenie w
rozwijaniu postaw obywatelskich u uczniów oraz wzmacnianie ich więzi
z najbliższym środowiskiem przez aktywne uczestnictwo w życiu małej
ojczyzny. Korzystając z bogactwa kultury materialnej i duchowej Żywca
i jego okolic, możemy uczestniczyć w zwiedzaniu ciekawych obiektów,
np. zabytków (zamków, dworów- w Moszczanicy i Rychwałdzie ) i
okolicznej przyrody; możemy też zwiedzać zbiory wystawione w
muzeach. Żywiec może się poszczycić różnorodnością imprez
kulturalnych w ciągu całego roku kalendarzowego. Latem na przełomie
lipca i sierpnia odbywa się największy w Polsce i znaczący w
Europie Festiwal Folkloru Górali Polskich, który gromadzi zespoły z
wielu krajów świata. Zimą zaś, wśród znaczących imprez, wymienić
należy Gody Żywieckie, przedstawiające zwyczaje kolędnicze mieszkańców
regionu.
Imprezom artystycznym towarzyszą Targi Sztuki Ludowej,
gdzie można nabyć różne wyroby twórców ludowych, np. rzeźby,
ceramikę, kwiaty z bibuły, które należą do najpiękniejszych, pod
względem plastycznym, w bogatej sztuce ludowej regionu. Na uwagę zasługuje
organizowanie regionalnych konkursów gawędziarskich, wystaw, a także
przeglądów i konkursów dla muzykantów grających na różnych
instrumentach muzycznych. W celu pogłębiania i propagowania wiedzy o
regionie, należy zapraszać twórców ludowych do szkół. Mogą oni
dać uczniom nie tylko wartości poznawcze, ale również emocje, które
pozostawią trwałe pozytywne ślady w ich psychice. Pierwszorzędną
rolę w realizacji treści regionalnych w warunkach szkolnych odgrywa
bezpośredni kontakt ucznia z otoczeniem- wycieczki terenowe. Pełnią
one funkcje lekcji w terenie, stanowią też atrakcyjną i aktywną
formę zdobywania wiedzy przez samodzielne odkrywanie śladów przeszłości.
Wycieczki terenowe, oprócz walorów poznawczych, kształtują u uczniów
wielorakie umiejętności, jak: czytanie krajobrazu, topografii określonych
przestrzeni, dostrzeganie zmian zachodzących w krajobrazie na skutek
działalności człowieka, dokumentowanie trasy wycieczki.
Regionalizm w pracy szkoły dotyczyć powinien popularyzacji różnej
wiedzy: przyrodniczej, geograficznej, etnograficznej, historycznej, językowej
i innej, związanej z przeszłością i teraźniejszością regionu, w
którym znajduje się szkoła. W dobie "europeizacji" nie możemy
dopuścić do zaprzepaszczenia naszego dziedzictwa narodowego, w którego
skład wchodzi dorobek kulturowy każdego regionu Polski. Powinniśmy
wnosić własny wkład w dziedzictwo kulturowe Europy, w którego
sercu jesteśmy od wieków. Jesteśmy bowiem bogaci własnymi i pięknymi
tradycjami.
Grażyna Ignatowicz
