Lokomotywownia w Dziedzicach (historia klejarskiej
braci)
Duża
część mieszkańców Żywiecczyzny i Podbeskidzia jest związana z
koleją. Lokomotywownia Pozaklasowa w Czechowicach-Dziedzicach jest
największą w obrębie Śl. DOKP i jedną z większych w kraju.
Podlegają jej oddziały remontu żurawi kolejowych w Bielsku Białej
oraz zakłady remontowe pojazdów trakcyjnych w Zebrzydowicach i Oświęcimiu.
Kolej aktualnie przeżywa duże trudności co widać, firma
prywatyzuje się, mimo to zapewnia stabilność usług. Wyremontowany
częściowo zabytkowy dworzec kolejowy w Bielsku Białej napawa
optymizmem. W 1999 roku Lokomotywownia w Dziedzicach obchodziła
145-lecie swego istnienia, natomiast w 2000 roku 155-lecie obchodziły
Polskie Koleje Państwowe. W roku 1994, w czasie jubileuszu 140-lecia
parowozowni w Czechowicach-Dziedzicach dyr. Śl. DOKP Ryszard Zalewski
stwierdził - "w lokomotywowni czechowickiej tkwią korzenie
Polskich Kolei Państwowych", ma rację, ta wiekowa parowozownia
w Dziedzicach odegrała ważną rolę w historii PKP, złotymi zgłoskami
zapisała się w jej dziejach.
Szczypta historii
Parowozownia w Dziedzicach powstała w 1854 roku, była
to inwestycja bardzo potrzebna, ponieważ dynamiczny rozwój kolei żelaznych
i przemysłu musiał mieć odpowiednie zaplecze. Wówczas była ona
najnowocześniejszym i jednym z pierwszych tego typu zakładów na tym
terenie i dała zatrudnienie setkom ludzi, przyczyniła się do
powstania wielu nowych inwestycji kolejowych w tym rejonie, bo bez
parowozowni ani rusz. Jej dawna nazwa to: Kaiserlich - Koniglichen
Osterreichischen Staatsbahnen. Pod tą nazwą przetrwała do 1918
roku, gdzie przyjęła nazwę Parowozownia Główna PKP Dziedzice.
Drugi raz przyjęła niemiecką nazwę podczas okupacji jako BW -
Bahnbetriebswerk, będąc pod nadzorem okupanta. 
Dynamiczny
rozwój nowych szlaków kolejowych to budowa w 1836 roku linii
kolejowej Wiedeń-Dziedzice-Oświęcim-Kraków-Bochnia. Koncesję na
budowę tego szlaku kolejowego otrzymało Towarzystwo Akcyjne -
"Wyłącznie Uprzywilejowana Kolej Północna Cesarza
Ferdynanda". W grudniu 1855 roku uruchomiono nowe dalsze połączenia
Bohumin-Dziedzice i Dziedzice-Bielsko. W marcu 1856 roku następne połączenia
Dziedzice-Oświęcim-Trzebinia nazwane "CK-Kolej Wschodnia".
W tym samym czasie wybudowano duży dworzec kolejowy w Dziedzicach. W
Bielsku trwa dalsze przedłużanie nowych linii i tak, powstaje połączenie
z Bielska do Żywca w 1877r. W roku 1889 przystąpiono do budowy
nowego dworca kolejowego w Bielsku. W tym czasie powstają inne prestiżowe
inwestycje jak tunel kolejowy w Bielsku, przebiegający pod miastem, będący
priorytetową inwestycją - "Wyłącznie Uprzywilejowanej Kolei Północnej
Cesarza Ferdynanda". Parowozownia w Dziedzicach dysponowała
wykwalifikowaną kadrą, specjalistycznymi wydziałami remontowymi,
zapleczem, nowoczesną halą parowozów, stanowiskami naprawczymi, drużynami
kolejarskimi, w jej posiadaniu były wówczas nowoczesne parowozy zarówno
krajowe i zagraniczne, wagony, składy i sprzęt specjalistyczny.
Okres powojenny po 1945 roku to odbudowa zniszczeń po wycofujących
się Niemcach i naprawa szlaków kolejowych, z tym parowozownia uporała
się szybko bo już trzeciego dnia po wyzwoleniu Dziedzic uruchomiono
pierwszy parowóz gotowy do wyjazdu. Nadchodzące lata 60-te to
dominacja lokomotyw spalinowych, powoli wycofywano parowozy, ostatni
został wycofany w Dziedzicach ze szlaku w październiku 1978 roku,
oraz gruntowna modernizacja parowozowni. Elektryfikacja szlaków
kolejowych w latach 1971-72 to nowe wyzwanie, pojawienie się w
parowozowni elektrowozów, które z lokomotywami spalinowymi dominują
dzisiaj na kolejowych szlakach. 
Lokomotywownia
w Dziedzicach posiada na stanie kilkanaście zabytkowych parowozów i
wagonów, są świadectwem dawnej świetności parowozowni w
Dziedzicach i PKP. Lokomotywownia przed kilku laty udostępniła
eksponaty do zwiedzania przy bielskim dworcu kolejowym, powstał tam
swoisty oryginalny skansen starych parowozów, ozdobiony semaforem i
innymi atrybutami dawnej kolei, niestety zlikwidowany w 2000 roku,
powodem jest brak możliwości jego utrzymania, a szkoda! Wśród
zabytkowych eksponatów parowozownia w Dziedzicach posiada takie
unikaty jak: parowóz Pt 47-13 Fabryki Lokomotyw w Chrzanowie z
1948r., parowóz Ty 51-09 produkcji HCP Cegielski z Poznania z 1953r.,
parowóz TKt-16 produkcji niemieckiej z 1928r., parowóz TKH 1-191
produkcji Fabryki Lokomotyw w Chrzanowie z 1957r., parowóz Tw 56-2560
z Fabryki Lokomotyw w Chrzanowie z 1954r., parowóz wąskotorowy
LAS-47 produkcji Fabryki Lokomotyw w Chrzanowie z 1956r., wagony
osobowe sprzed 1945r., słynną salonkę towarzysza Wiesława Gomułki
z 1958r., i wiele innych eksponatów. Prosimy o stworzenie kolejowego
skansenu dla tych pięknych eksponatów!. Przejeżdżając koleją
przez Dziedzice, oglądając starą poczciwą parowozownię, pamiętajmy
o jej pięknej historii, by czas nie zatarł wspomnień!
Parowozowni życzę lepszych tłustych lat, kolejarskiej braci
zdrowia, sukcesów i ... pracy, tradycja zobowiązuje!.
Tekst i foto: Edward Poskier
P.S. Artykuł ten dedykuję wszystkim pracownikom parowozowni w
Dziedzicach, sympatykom kolejnictwa i red. Hieronimowi Woźniakowi,
wielkiemu sympatykowi kolei (autor).
